Avrupa’daki borç krizi ile ilgili sorunlar, Bulgar bankacılarına hak verdiler. Bulgar bankacıları, aylardır AB’deki mali krizin yanında Bulgar banka sisteminin istikrarlı olduğunu, mali sektöründe sarsıntılar tehlikesi olmadığını kanıtlamaya çalıştılar. Ancak şimdi sadece Bulgaristan’daki bankalar değil, Orta ve Doğu Avrupa’da diğer ülkelerdeki bankalar da yeni bir sorunla karşı karşıyadır. Bankaların bölgelerdeki şubeleri, bankaların merkezlerinden yayılan tehlikeden nasıl korunacaktır? Çünkü bu yılın Haziran ayının sonuna kadar Avrupa’nın büyük bankalarının kendi sermayesi ile verilen krediler arasındaki oranı yüzde 9 olmalı. Bu, bankaların yaklaşık 115 milyar avro değerinde ek sermaye toplaması ve bu kaynanların bankaların rezervlerine girmesi gerektiği anlamına geliyor. Uluslararası banka uzmanları ve mali analizatörler, gerekli sermayenin toplanmasının, Orta ve Doğu Avrupa’daki şubelerinin hesabına yapılabildiği tahmininde bulunuyor. Uzmanlara göre Macaristan kamu maliyetinin kötü idaresi yüzünden en büyük tehlikede. Ancak Yunanistan’daki kriz nedeniyle en büyük mali risk önünde olan Bulgaristan, Romanya ve Sırbistan da riskli gruba girmektedir.
Mali krizin başında ama Bulgaristan’daki bankalar, piyasaya saldırdılar ve depozitolar şeklinde büyük sermaye çektiler. Böylece ülkemizdeki bankalar, dış finansmandan gereksinimi ciddi ölçüde azalttılar. Öte yandan ise yine kriz yüzünden kredi verme imkanları iş çevrelerinin borçlara batmaması isteği ve banakların sıkı istemleri nedeniyle azaldı. Belli ki bir tehlike vardır, çünkü Orta ve Doğu Avrupa ülkelerindeki banka sektöründen birden çok sermaye çekilmemek üzere Avrupa’da “ortak eylemler”den bahsedilmeye başlandı. Bu durum, bankaların durumunun kötüleşmesine ve kredi verme alanında kriz yaşanmasına yol açardı. Batı bankaların Bulgaristan’daki şubelerinden 1.4 milyar avro çekebildiği haberi verildi.
Bulgaristan Radyosu’na demeç veren ve “Korku satmak, maliye alanında iştir. Korku, müşterileri kovuyor ve faizlerin fiyatlarını artırıyor” diyen ünlü maliye uzmanı Emil Hırsev, konuyla ilgili olarak şunları belirtti: “Kıtanın bu kısmında ekonomik sistemleri çok büyük farklar gösteren ülkeler vardır. Mesela Bulgaristan ve Romanya ekonomik sistemleri birbirinden çok farklı. İki ülke komşu ülkelerdir. Birinde para kurulu vardı, diğerinde yoktur. Romanya, uzun yıllardır mali sektöründe borçlara batmıştır. İki ülke arasındaki farklar her alanda bulunabiliyor. Karamsar tahminlerin gerçekleşmesine engel olan diğer konu ise, batı bankaların doğu şubelerine yatırdığı kaynakların alma şeklinde olmasıdır. Bu alınması gereken kaynaklar, 5 yıl içinde alınmalı. Yani tahminler 2012 yılında gerçek olamaz. Siyasi açıdan Doğu Avrupa’nın durumu kötü, Batı Avrupa’nın durumunun iyi olduğunu söylemek doğrudur. Bunlar sadece birer klişe, birer önyargıdır”.
Bazı uzmanlar, Bulgar bankalarının kendi sermayesi ile verilen krediler arasındaki oranı yüzde 15’ten yüzde 9’a indirmesi gerekebileceğini iddia ediyor.
Emil Hırsev, şunları açıkladı: “Bu imkansızdır, çünkü birkaç nedenden dolayı Bulgaristan’a daha büyük istemler koşulması eğilimi vardır. Bu nedenlerden ilki ve en önemlisi 1997 yılında yürürlüğe koyulan para kuruludur. Batı Avrupa’da para kurulu olan bir ülke yoktur. Dahası da var. Buglar bankalarının yeniden finansman imkanları yoktur. Avrupa Merkez Bankası, Bulgar bankalarına istedikleri zaman para vermiyor. Bu yüzden Bulgaristan Merkez Bankası, Avrupa Konseyi’nin Avrupa bankalarının kendi sermayesi ile verilen krediler arasındaki oranının artırılması gerektiğini düşünmeden önce ülkemizde bunu yaptı. Bu gerekliydi ve zorunlu olmaya devam ediyor. Bankalar, herkesin sahibi olabilir, ancak faaliyet yeri açısından Bulgardır ve Bulgaristan’ın istemlerini yerine getiriyor. Bu istemler de para kurulunda olduğumuz için Avrupa’dakinden iki kat daha sıkıdır.”
Türkçesi: Rayna İvanova
