Bir süre önce eski tapınak Perperikon’da Bulgar arkeoeloglar eşsiz bir bulguya rastladı. Yedibin yıllık tarihe dayanan Kaya şehir civarındaki kazılarda arkeologlar üzerinde Trak atlısı resmi olan bir kil kaa rastladılar. Trak sanatında şimdiye kadar ona benzer bir eser bulunmamıştı. Ayrıca uzmanlar, bunun Bulgar topraklarında putperestlik gibi tapılan Trak atlısı sembolünün ilk örnekelrinden olduğunu düşünüyorlar.
O Trak Atlısı nedir?
Bu aslında pagan tanrı olan Heros’u ifade eden ve eski çağlarda birçok Trak tapınağında yer alan ve kendisine tapılan bir semboldür. Asırlar geçtikçe bu atlının ikon resimleri değişik evrelerden geçer ve daha sonraki dönemlerde Bulgar kültüründe Trak atlısı, at üzerine binmiş Aziz Georgi, Dimitır, Aziz Mina resimlerine dönüşür. Kırcali yakınında ortaya çıkan kaya şehir Perperikon’un 300 metre uzaklığında bu Trak atlısı elementi olan kil taş bulundu. Aslında bu eski arkeolojik şehrin, sadece Dionisios’un tapınağını değil, onun etrafında daha 12 kilometrelik bir alanı kapsadığı ortaya çıktı.
Bilim adamlarına göre, yeni bulgular sayesinde Perperikon Balkanalrın en büyük tapınağı haline geliyor. Ne yazık ki 1990’lı yılların sonuna kadar bu tarihi bölge hazinecilerin istilasına uğruyor, içinden birçok değerli arkeolojik bulgu hazine avcılarının kurbanı oluyor. Yıllardan beri Perperikon’u inceleyen ünlü arkeolog Nikolay Ovçarov, bütün bu hücümlerden geri ne kaldığını araştırmaya başlar ve sonucunda bu minyatür seramik taşa rastlar. Hazine avcılarının bu tapınaktan bronz heykeller, M.Ö 4. ve 3. yüzyıla ait sikkeler ve benzeri değerli tarihi eserler bulduğuna dair elimizde bilgi var, diyor Ovçarov.
Seramik eser üzerine sola doğru hareket halinde bir atlı kabartması var. Bu çok basit, fakat çok ekspresif bir resim. Atlının profili çizilmiş, ancak yüzü yandan görünüyor. Dolayısıyla bunun sıradan bir halk sanatı olduğu tahmin ediliyor.Şimdiye kadar buna benzer bir atlı ikonu bulunmadı. Kilin yapısına bakıldığında erken Helinistik dönem olan M.Ö. 4. veya 3.çağa ait olduğu söylenebilir. Trak sanatında rastladığımız ilk atlı sembollerinden biri olduğu ortada.
Bundan ömnce Heros tanrısının bulunan heykelleri hepsi de altın ve gümüşten yapılma ve ayrıca 5. Yüzyıldan kalamdır. M.S. 1. yüzyılda Trak atlıları, mermer ve taşlar üzerine rölyef olarak rastlanmaya başlar. Ancak Perperikon’da bulunan seramik kabartma hala yüz cehresi ve yapısı belirgin değil, daha çok bir silüet niteliğindedir Trak atlısı.
Roma dönemindeki benzeri sembollerden 600-700 sene önceye ait bu tarihi eser, Trak atlısına tapmanın ve ilk belirtilerinin oluşmasını gösteriyor. Çar-At avcı olarak gösterilir, kır hayvanları avlar, kılıç, oynatır,mızrak fırlatan biri olarak çizilir, fakat bu kil anıtta böyle ince ayrıntıları görüntülenmiyor. Iradan Trakların Trak Atlısına putperstlüini gösteren ilk örneklerden biridir.
Türkçesi: Sevda Dükkancı
