Günümüz insanı, modern teknolojiler çağında, insan hayatında unutlmuş bazı gelenekleri yeniden keşfediyor. Daha sağlıklı yaşam arayışları içersinde, atalarının yemek hazırlama konusunda bilgi sahibi olmak amacıyla eski kitap ve tarih sayflarını açıyor.
Eski yöntemlerle öğütülmüş unun bambaşka tadı olduğu iddasını kabul etmeyen yoktur. Bulgaristan vatandaşının yaşamının bir parçası olarak değirmenler sadece bir ihtiyaç oluşturmuyor. Bu alandaki geleneklere, efsane ve inançlara yer vereceğiz...
“Halk, değişik tahıl türünden un yapan insanlara değirmenci ismini vermiş. Bulgaristan’ın dört bir ucunda onlar için söylenen şarkılar hep neşeli olur. En fazla rastlanan konu ise, kız veya genç gelinin un öğütmek için değirmene gitmesidir. Değirmenci buğdayı öğütmeyi reddediyor, çünkü su yok. Birkaç tatlı sözün ardından değirmenci hemen su buluyor. Halk arasında değirmen taşının dönmesini hayattaki bazı olaylarla özdeşleştiriyor. Mesela çok konuşan bir kişi için”değirmen gibi ağzı durmuyor” derler.
Değirmenlerle ilgili bazı inançlar var. Mesela, değirmen kurulacak yerin, büyük bir titizlikle seçilmesi. Önce değirmenin yakınında yıl boyunca akan bir derenin bulunması şart.
Ancak yakınındaki su, değirmenin inşaatında bazı problemler yaratıyor. Aynen köprülerde olduğu gibi. Sağlam temeller için hayatta olan birisinin gölgesi temellere inşa edilirmiş. Ancak halk inançlarına göre, gölgesi temellere inşa edilen kişinin hayatta kalması mümkün değilmiş. Ancak ruhu buralarda gezmeye devam edermiş. Ya şarki söyler, ya ağlarmış ve bundan dolayı gece yarısı kimse değirmen yanından geçmeye cesaret edemezmiş.
“Değirmenin dönmesi için su gerekiyor.Su ise, hem hayatın temel ihtiyaçlarından biri olup aynı zamanda temizliğin de simgesidir. Su, büyü bozma ve yeni bir başlangici sağlama gücüne sahiptir. Halk, değirmenin pervanesinin altındaki suyun şifalı olduğuna inanır. İnançlara göre, şeytan ve orman perileri değirmenin çevresinde yaşarlar. Onlar gece çıkıp, pervanenin altındaki suyla yıkanırlar ve bundan dolayı su şifalı güce sahip olur.
Hatta hatta bu tür suyun her türlü derde derman olduğuna ve büyü bozma gücüne sahip olduğuna inanılır. En güçlü ve şifalı suya, sözüm ona “pervanesi sol dönen” değirmen sahiptir. Bulgar foklor geleneklerinde yer alan bir aşk büyüsüne göre, kadın veya erkek, sol değirmenden 9 kez su alıp sevgilisine serpmesi gerekiyor. Eğer bir kız evlenemiyorsa ve evde kaldıysa, gömleğini “sol dönen değirmene “götürüp yıkaması gerekiyormuş. Böylece de evliliğe davet çıkarıyormuş.
Türkçesi:Şevkiye Çakır
