Hithra në praktikat dhe besimet tradicionale bullgare

Foto: arkiv

“Të kapemi pas së gjelbrës” është një shprehje e dashur bullgare, në të cilën nën “të gjelbrën” kuptohen ushqimet aq të dobishme gjatë pranverës si hithra (Urtica), laboti (Atriplex), spinaqi (Spinacia), lëpjeta (Rumex). Ato ushqime janë karakteristike për trapezën tonë gjatë pranverës. Populli thotë: “Kur dëgjohet zëri i qyqes, kur hithra fillon të mbijë – pranvera po vjen”. Për hithrën ka shumë proverba dhe besime. Ajo është karakteristike edhe për disa praktika magjike. Cilësitë e saj mjekuese e radhitin ndër mjetet më të përhapura popullore për shërim të sëmundjeve të ndryshme.

Sipas traditës hithër gatuhet për herë të parë ditën e Shën Gjergjit, e cila bie më 6 maj. Kjo bimë është karakteristike pothuajse për të gjitha praktikat rituale lidhura me festën. Si një simbol i shëndetit, ajo është pjesë e kurorave të gjelbra këtë ditë. Me një kurorë nga barbaroza, manaferra, hithra dhe murrizi në të cilën është e thurur një fije të kuqe zbukurohet porta e shtëpisë. Në enët me të cilat mbajnë ujin vënë nga një degëz hithre për shëndet. Në disa krahina të vendit një zakon karakteristik është, që herët në mëngjes gruaja më e moshuar të djegë me hithër këmbët e fëmijëve përderisa ata janë akoma në gjumë. Besohet se kjo do t’u sjell atyre shëndet dhe jetë të gjatë.

Gjethet djegëse të hithrës të thurura me barbarozë dhe murriz njerëzit vihen edhe mbi portat si një mjetë kundër fatkeqësive dhe syve të liga. Konsiderohet se hithra dëbon të gjitha të këqijat. Hithra shfrytëzohet për të thyer magji dhe yshtje. Në se ndonjë vashë dëshironte për të marrë hakun të dashurin për pabesinë, ajo bënte një tufë prej hithre dhe i dhuronte. Kjo vepër vinte të sugjerojë se sa e djegur është zemra e saj.

Në të kaluarën prej hithre nxirreshin fibra të forta, prej të cilave endeshin stofra. Prej saj nxirreshin edhe bojën e gjelbër për ngjyrosjen e vezëve për Pashkën e Madhe dhe të tekstileve. Në të kaluarën në çdo shtëpi thaheshin sasi të mëdha hithre për ushqim dhe mjekim gjatë dimrit. Me hithër gatuhen ushqime të shijshme pa mish dhe me mish.

Në mjekësinë popullore shfrytëzohen pjesët e ndryshme të hithrës. Gjethet dhe kërcelli mblidhen që nga rritja gjatë pranverës ndërsa rrënjët nxirren gjatë vjeshtës, kur lulëzimi ka përfunduar. Djegia me hithër është shumë efikase në reumatizëm. Konsiderohet se ngjyra e gjelbër e ushqimit ndihmon në gjendjen e depresionit. Çaji i hithrës ndihmon punën e zemrës, ka një efekt të forcimit të organizmit, ndihmon në rast diabeti dhe mbipeshë. Hithra është një mjet i mrekullueshëm për të gjithë ata që vuajnë nga lodhja pranverore.

Përgatiti në shqip: Svetllana Dimitrova

Më shumë nga rubrika

Vëllço Ivanov: “Piktorët me furçën e tyre e rikrijojnë folklorin tonë, derisa ne e bëjmë këtë me këngët”

Vëllço Ivanov është një këngëtar, i cili e prek thellë shpirtin e dëgjuesit me timbrin e tij të ngrohtë prej kadifeje, me teknikën e përsosur të ornamenteve muzikore. Skenat e para për të kanë qenë tubimet fshatare, në një moshë shumë të..

botuar më 17-09-16 10.15.PD

Marija Terzijska dhe Nadja Murxheva – pas sukseseve në fushën e gjimnastikës ritmike, shënojnë arritje edhe në koreografinë folklorike

Shumë punë, trajnime të lodhshme dhe grumbullimi i përvojës – ato është vetëm një pjesë prej përpjekjeve, me të cilat matet çmimi i suksesit të “vajzave të florinjta”, pra sportisteve bullgare të gjimnastikës ritmike mbajtëse të medaljeve të arta...

botuar më 17-08-30 3.45.MD
Vëllkana Stojanova

Vëllkana Stojanova: “Më pëlqejnë këngët në të cilat ka bukuri, guxim dhe një humanizëm”

Vëllkana Stojanova është zëri tepër i bukur dhe melodik i Trakisë, i cili e tërheq dëgjuesin me forcën e mjeshtërisë së vet të interpretimit. Mjeshtëritë e saj e të kënduarit janë një emanacion të dhuntisë muzikore bullgare, të cilat kanë..

botuar më 17-08-19 10.25.PD