Bulgar kemer tokalarının gizli anlamı

Bulgar kadın halk kıyafetlerinin kuşkusuz en güzel şeyi kemer tokalarıdır. Olağanüstü bir işçilik ustalığı ile çeşitli metallerden işlenmiş ilginç figürler ve örgülerle süslenmiş bu kemerler kadınlığın sembolü olarak kabul edilir.


Aynı zamanda kemer tokası kızın yeni bir sosyal gruba geçişini de müjdeliyor ve bundan böyle kızın evli bir kadın olduğunu herkese duyurmuş oluyor. Genelde kemer tokaları, nişan sırasında oğlan tarafından kıza verilen hediyedir, ancak gelinin alınlık, kolye, bilezik ve yüzük gibi süs eşyalarına nazaran kemer tokası, olmazsa olmazlardandır, çünkü artık kızın evli olduğunu gösteriyor. Bundan dolayı evli olmayan kızlar kemer tokası takamıyor.

Her süs eşyasının olduğu gibi, kemer tokasını taşıyan kadın için sihirli bir anlamı vardır. Kemer ustaları, yapımında gümüşü tercih ediyorlar, çünkü gümüşün rengi beyaz olması dolayısıyla aynen ayna gibi kötü bakışları alıp geri gönderiyor. Şekilleri de farklı oluyor. Ortaçağlarda daire ve dikdörtgen biçiminde olurken yaprak şeklindekiler Doğu’dan gelmiş. Halk kıyafetlerine nazaran kemer tokalarında bölgelere göre farklılık görünmüyor.

Plovdiv Etnografya Müzesi’nden Grozdelina Georgiyeva, şunları anlatıyor:


Özellikler açısından Makedon kemer tokaları son derece büyük ve ağırdır. Makedon kadının kıyafeti çok geniş, zengin süslemeleri olduğu için büyük kemer tokalarının halk kıyafeti üzerinde göze çarpmalıdır. Koruma amacının dışında kemer tokaları bir de süs niteliğine sahiptir, çünkü kadın her zaman içindeki güzelliği korumuş ve gösterişe kapılmıştır. Çünkü kadın görülmeli, beğenilmeli ve herkesten farklı olmalıdır.


Kemer tokaları üzerinde motif çeşitliliği son derece etkileyicidir..


Bulgarlar, Osmanlı İmparatorluğu dönemlerde, halk kıyafetlerinden ve süslemelerden de bir şeyler almıştır – diye belirtiyor Grozdelina Georgiyeva ve devam ediyor. Bu nedenle, kemer tokalarda çiçekler, yapraklar, üzümler, meyveler, gibi bitki süslemelerinin yanı sıra tavus kuşları, güvercinler, yılanlar, gibi tipik Bulgar hayvan motiflere de rastlanıyor. 18. yüzyılın ikinci yarısında Doğu pazarları sayesinde buralara ulaşan Barok stilinden unsurlar da göze çarpıyor.

Çok ilginçtir ki, sedef kakma süslemelerin kullanılmasıyla azizlerin ve Hıristiyan yortuları de kemer tokalarda yer alıyor. Kutsal topraklardan gelen hacılar tarafından getirilir ve genellikle din görevlilerine hediye edilir. Bu nedenle Rila ve Baçkovo Manastırları gibi büyük Bulgar manastırları, çok zengin kemer tokası koleksiyonlarına sahiptir. 

Şehir modasına rağbetin artmasıyla birlikte kemer tokaları, yerini başka aksesuarlara bırakıyor, çünkü şehir elbisesi başka süslemeler gerektiriyor. Bundan böyle kemer çok zarif olup gümüş veya altından yapılır, önündeki toka ise şerit veya spiral şeklindedir.

Kemer tokalarının diğer sırları nelerdir ?

Belki de kemer tokalarının en büyük sırrı, onun zamanla korunacağı umududur. İnsan vücudunun alt ve üst kısmı olmak üzere ikiye ayrıldığına, en hassas yerinin ise kuşağın kuşandığı ve kemerin takıldığı belinin olduğuna inanılırdı. Halk inançlarına göre, kadın, sahip olduğu süs eşyalarını koruması gerekiyor, çünkü kötü kişilerin eline geçerse kötü büyüler yapılacaktır. Belki de bundan dolayı bu süs eşyalarının, insanın bir parçası olduğu ve tüm kötülüklerden koruma gücüne sahip olduğu inancımızı canlı tutmamız gerek.

Fotoğraflar: özel arşiv, Plovdiv Bölge Tarih Müzesi, Ani Petrova ve arşiv

Çeviri: Şevkiye Çakır


Galeri

Kategorideki diğer yazılar

Öğretmen Mücella Bilal: Eğitimsizlik toplumun derin yarası

Ders yılı yeni yeni başlarken Aile Saati’ne bir öğretmeni konuk ettik. Nüfusun yüzde 90’ından fazlası azınlık mensubu olduğu Ruen’de “Elin Pelin” Lisesi’nde Türkçe öğretmenliği yapan Mücella Bilal ile birçok konu üzerine söyleştik. Öğrenciler..

Eklenme 19.09.2019 08:00

Eğitim Bakanlığı’ndan inovatif okullara ve öğretmenlere teşvik

Yeni eğitim öğretim yılının başlamasından günler sonra Bulgaristan’daki eğitim reformlarından ve Bulgar okullarında yürürlüğe sokulan idari yeniliklerden söz etmeye devam ediyoruz. Başkentin bazı büyük okullarında kullanılan elektronik not..

Eklenme 18.09.2019 15:26

Yollar Sofya'dan da geçer!

SOFYA'DAN Sofya'ya bir bahar günü girdim, şekerim. Ihlamur kokuyor doğduğun şehir. Dünyayı sensiz dolaşıyorum, böyleymiş kaderim, elden ne gelir... Sofya'da ağaç duvardan önce, duvardan güzel. Sofya'da ağaçla insan karışmış..

Eklenme 17.09.2019 16:58