Programi i ditës
Madhësia e tekstit
Radioja Kombëtare Bullgare © 2023 Të gjitha të drejtat janë të rezervuara

Çorapet tradicionale bullgare zbulojnë sekretet e tyre

Foto: “Kruger-Nikollov-1922”

Vatrat e kulturës, pjesëmarrës individualë dhe klube pensionistësh nga 62 vendbanime në Bullgari morën pjesë në konkursin online "Çorape shumëngjyrëshe", organizuar me rastin e 100 vjetorit nga themelimi i vatrës së kulturës “Kruger- Nikollov-1922” në fshatin Peshtera, rrethi i qytetit Pernik, në Bullgarinë Perëndimore. Ideja e organizatorëve qe, që të mund të prezantohen çorape autentike nga i gjithë vendi.

Nga e gjithë pasuria e elementeve të kostumit tradicional, çorapet  janë zgjedhur jo rastësisht: Ato janë pjesa e larmishme nga veshja popullore dhe në çdo një çorape, si dhe në qëndismat bullgare, është koduar simbolika. Çfarë është karakteristike për çorapet nga krahinat e ndryshme folklorike të Bullgarisë?

“Nga koleksioni i pasur i fotografive, i cili më qe dërguar, vihet re se dominojnë motivet florale  -kryesisht trëndafila dhe figura gjeometrike-tregon Stojan Stojanov, sekretar i vatrës së kulturës. Ka dhe shembuj të tjerë, të cilët më bënë përshtypje - çorape me rruaza, me motive të mëdha të ndërthurura me figura gjeometrike, me flutura të qëndisura, kafshë dhe bimë.”

Çorapet më të vjetra, të treguara në konkurs, janë nga fshati Alino - rrethi i Sofjes - më shumë se 120 vjet, ka të tjera të cilat janë në më shumë se 100 vjeç. Zbukurimet, motivet dhe ngjyrat bëjnë përshtypje me larminë e tyre. Kjo po kështu nuk është e rastit: pjesa më e madhe e fotografive të dërguara janë të çorapeve festive.

“Këto janë çorape, të cilat janë përdorur në kohë të dasmave dhe të tubimeve, Pikërisht prandaj dhe njerëzit i kanë ruajtur. Çorapja e përditshme e zakonshme më shpesh është e zezë tek gratë dhe e bardhë tek burrat e rinj - sqaron zoti Stojanov. Gjatë viteve modelet dhe figurat ruhen, por ndryshojnë ngjyrat. Përveç çorapeve prej leshi paraqiten dhe çorape prej materialeve të tjera, kurse ngjyrat, me të cilat është ngjyrosur leshi në të kaluarën, bëhen më të spikatura. Ndjenja për estetikë e detyron bullgaren me mjeshtëri të gërshetojë elementet e çorapeve me pjesët e tjera të veshjes tradicionale.

“Është dashur që të kenë diçka të përbashkët me veshjen, sepse harmonia është e rëndësishme. Nuk mund të vishet një veshje popullore në ngjyrën e kuqe dhe të vishet një çorape në ngjyrën e verdhë ose në ndonjë ngjyrë tjetër - thotë bashkëbiseduesi ynë. Ka pasur një sinkron  midis ngjyrës së veshjes popullore dhe ngjyrës së çorapes, por kjo ka qenë shumë individuale për çdo një grua, e cila ka mbajtur kostumin”.

Stojan Stojanov shpreson që konkursi “Çorapet shumëngjyrëshe” të bëhet i përvitshëm, që të mund njerëzit të kërkojnë dhe të tregojnë shembuj të cilët bëjnë një përshtypje edhe më të madhe. Vet ai pronëson një koleksion të madh e të pasur prej çorapeve nga fshati i tij i lindjes. Çfarë informacioni është i koduar në to si një pjesë nga veshja tradicionale?

“Në fshatin Peshtera ka disa lloje çorapesh. Një palë janë peshqesh nga nëna për vajzën e saj, për kohën, kur ajo do të bëhet nuse, si një simbol i pjellorisë. Lloji tjetër janë “Sytë e vjehrrës”-me elemente të paraqitura prej luleve. Ato vjehrra ia jep nuses së saj gjatë kohës së dasmës. Të tretat janë çorapet lara-lara me ngjyrat e ylberit, kurse lloji i katërt janë kryesisht të kuqe, mbi të cilat janë qëndisur lule dhe kafshë. Në të është koduar spastrimi nga e keqja, që të mund ti mbajë gruaja me shëndet dhe fat”.

Këtu mund të shijoni pasurinë e papërsëritshme të çorapeve tradicionale bullgare:

Përgatiti në shqip: Nataniela Vasileva


Foto: “Kruger-Nikollov-1922”

Më shumë nga rubrika

Folklori i bullgarëve besarabë frymëzon një nga veprat më të rëndësishme të akademikut Nikollaj Kaufman

Dita e bullgarëve besarabë, të cilën e shënojmë më 29 tetor, është arsyeja të kujtojmë veprën e akademikut Nikollaj Kaufman – një nga folkloristët më të mëdhenj muzikor bullgar. Dita e bullgarëve të Besarabisë është festë e shpirtit..

botuar më 22-10-28 11.59.PD

Gëzuar Ditën e Shën Dhimitrit!

Më 26 tetor, Kisha Ortodokse nderon kujtimin e Shën Dhimitrit të Selanikut, i cili vdiq për besimin e krishterë në fillim të shekullit IV. Në kalendarin folklorik bullgar, Dita e Shën Dhimitrit është festa që shënon kthesën e parë në mot dhe në..

botuar më 22-10-26 11.55.PD

Dantellat e qytetit Koprivshtica – rrjeta delikate prej fije mëndafshi dhe ... qime kali

Gjysmë transparente, delikate, e endur me fantazi dhe shumë dashuri - dantella e qytetit Koprivshtica me ornamentet e saj të shumta ishte pjesë e patjetërsueshme e kostumeve dhe pëlhurave të lashta të shtëpisë. Në të kaluarën, mjeshtret nga..

botuar më 22-10-09 12.30.MD