Programi i ditës
Radioja Kombëtare Bullgare © 2022 Të gjitha të drejtat janë të rezervuara

E kaluara e paharrueshme: Panairi në Uzunxhovo ishte mrekullia tregtare e Ballkanit

Foto: Qendra e Informacionit Turistik – Haskovo

Në Bullgari shumë kisha u kthyen në xhami në kohën e Pushtetit Osman. Në fshatin Uzunxhovo në rajonin e qytetit Haskovo të Bullgarisë Jugore, po dëshmojmë të kundërtën – një xhami u kthye në kishë. Sot Kisha “Fjetja e Hyjlindëses” është kisha më e madhe fshatare në Bullgari. Dikur në oborrin e saj organizohej panairi legjendar në Uzunxhovo, fama e të cilit arrinte deri në Lindjen e Mesme dhe Afrikën Veriore.

Në vazhdim të më shumë se dy shekujve çdo vjeshtë fshati Uzunxhovo kthehej në një qendër marramendëse, laramane dhe të zhurmshme të kulturave të afërta dhe të largëta. Tregtarë e të gjitha racave lavdëroheshin me zë të lartë mallrat e tyre, të cilat i silleshin për mijëra milje ndërsa blerësit bënin pazare ashpër për çmimin më të mirë. Këtu lidheshin kontrata serioze midis korporatave dhe bujqve të mëdhenj nga mbarë Evropa. Por njerëzit vinin këtu edhe për t’u argëtuar. Akrobatë, zhonglerë, artisë, kafshë ekzotike tërhiqnin spektatorë të emocionuar nga e gjithë Perandoria. Pazari organizohej pranë kishës së sotme “Fjetja e Hyjlindëses”, e cila në të kaluarën ishte xhami.


Supozohet se panairi u krijua në vitin 1593 nga veziri i madh Sinan Pasha.

Një herë duke kaluar nëpër fshat ai shikoi një livadh të sheshtë pranë rrënojave të një kishe të lashtë të krishterë. Vendosi se ky është vendi ideal për ndërtimin e një hani të madh, ku tregtarët dhe udhëtarët, që lëvizeshin përgjatë të ashtuquajturës Rrugë të Kostandinopojës, të kalonin natën, mësojmë nga Mitra Todorova, krye eksperte në Qendrën e Informacionit Turistik – Haskovo.

Atëherë ai urdhëroi të ndërtohej një karvan saraj i madh në këtë vend, si një shtëpi pritjeje me më shumë se 2000 shtretër për fjetje, 80 oxhaqe, një stallë për më shumë se 1000 kuaj dhe një kullë sahati. Mbi rrënojat e kishës së moçme, Sinan Pasha ndërtoi një xhami të madhe dhe vendosi se ky është një vend shumë i përshtatshëm për një treg, në të cilin të ofroheshin mallra nga e gjithë Evropa dhe nga Lindja. Panairi në Uzunxhovo po zmadhohej dhe gjatë viteve më të mira të zhvillimit të tij, në fund të shekullit XVIII dhe në fillim të shekullit XIX, çdo vjeshtë priste nga 150 mijë veta nga e gjithë bota” – tregon Mitra Todorova.

Në panair mund të zbuloheshin çfarëdo lloje mallrash. Këtu kultivuesit bullgarë të trëndafilit shiteshin prodhimin e tyre të vajit të trëndafiltë. Prodhuesit e gajtanëve, lëkurëve, thikave, shajakut etj., ofronin produktet e tyre me shumicë për klientët nga vendet e largëta. Persianët shiteshin shalle laramane dhe qilima të bukura, anglezët – erëza dhe bojëra, italianët – qelqurina dhe stofra prej mëndafshi, rusët – lëkura të shtrenjta dhe libra e kështu me radhë. Përveç kësaj çdo qytet ose krahinë kishte një çarshi të vet në panair, ku bashkë me bagëtitë shiteshin edhe ... skllevër. Dhe më shumë:

“Aty arriheshin kontratat më të mëdha midis shteteve të veçanta për eksportin e drithërave, lëkurëve etj., pra gjithçka që kërkohej dhe që shtetet mund të shkëmbenin me njëri tjetrin – tregon Mitra Todorova. – Ky ishte edhe një lloj bursë pune, sepse për shembull aty shkollat gjenin mësuesit për vitin shkollor. Gjithçka shitej në Panairin në Uzunxhovo, duke përfshirë edhe armë. Në vitin 1871 dhe pas kësaj edhe në vitin 1872 vet Vasill Levski shkoi atje fshehurazi për të blerë armë për kryengritjen e ardhshme.”


Çfarë ka mbetur nga çudia e dikurshme tregtare në këtë pjesë të Evropës? Pothuajse asgjë tjetër, veç xhamisë së dikurshme e cila më vonë u kthye në kishë. Mirëpo, që kur u ndërtua në të urikrijuansimbole të feve të ndryshme. “Ndoshta me qellim që vizituesit të hyjnë për t’iu lutur Zotit të tyre” – tregon Mitra Todorova.

Në vitet 70-të të shekulli XIX në Perandorinë Osmane ndërtoheshin në mënyrë aktive hekurudha, rritej edhe roli i porteve detare dhe i anijeve tregtare. Dalëngadalë Panairi në Uzunxhovo filloi të humbë rolin e tij. Në vitin 1876 ai u zhvillua për herë të fundit.

Në oborrin e kishës Bashkia e qytetit Haskovo rregulloi një ekspozitë informative, kushtuar tregut unik me idenë të ringjallë kujtimin për kohën, kur Uzunxhovo ishte një qendër kryesore tregtare në Ballkan.

Përgatiti në shqip: Svetllana Dimitrova

Foto: Veneta Nikollova, Qendra e Informacionit Turistik – Haskovo


Më shumë nga rubrika

Burgasi i bohemës nga koha e socializmit

“Vetëm në portin e Burgasit jeta më mbush me admirim!” Kështu fillon vjersha “Porti” nga viti 1969 i Hristo Fotevit, një nga poetët bullgarë më frymëzues të historisë sonë të re dhe një figurë-emblemë e vendlindjes së tij Burgas. Ai,..

botuar më 22-07-02 1.15.MD

Filloi Pelegrinazhi përgjatë rrugës së lipsaneve të Shën Ivan Rillski

Nga Veliko Tërnovo nisi Pelegrinazhi Kombëtar përgjatë rrugës së lipsaneve të Shën Ivan Rillski . Rruga nga kryeqyteti i vjetër deri në Manastirin e Rilës është 700 km dhe kalon nëpër 70 kisha dhe manastire. Më 6 gusht pelegrinazhi përfundon në..

botuar më 22-07-01 11.41.PD

Bullgarët besarabë në Brazil nuk i harrojnë rrënjët e tyre

Në periudhën e viteve 1925 – 1926 përafërsisht 10 000 bullgarë besarabë të joshur nga premtime për një jetë të rregulluar mirë, mbërritën në Brazil. Mirëpo, shpresat e tyre u shuan. Ata u detyruan të punonin në plantacionet si skllevër të bardhë në..

botuar më 22-06-29 7.45.PD