Günün Programı

Bulgaristan Ulusal Radyosu © 2021 Tüm hakları saklıdır

Dimitır Peşev’in Küstendil’deki evi kurtarılan Yahudilerin hatırasını saklıyor

{ include file="./partials/authors.html" } БНР Новини
3
Photo: wikipedia.org

Küstendil’de “Dimitır Peşev Ev-Müzesi” kültürel anıt olarak günümüzde restore edildi ve 1943 yılında Bulgaristan’da sürgüne hazırlatılan 50 bin Yahudiyi Hitler’in pençesinden kurtulmayı başaran Bulgarların anısını koruyor. O dönemde Parlamento Alt Başkanı olan Dimitır Peşev, Yahudilerin kurtarılmasında büyük katkı sağlar. Ancak bu müzeden içeri girince, aslında Yahudileri ölümün pençelerinden kurtarmak için çabalayan birçok Küstendilli olduğunu öğreniyor insan. Otantik eşyalar, objeler, resimler, yazışmalar 1943 yılının Mart ayındaki olaylara ışık tutuyor. Küstendil’den bir heyet, Yahudileri kurtarmayı kendi yurttaş görevi olarak kabul eder.

Снимка

1940 yılında dönemin XXV.Meclis Alt Başkanı Dimitır Peşev’in yönettiği oturumda antisemitizm yanlısı Ulusu Müdafaa Yasası kabul edilir.

Üç yıl sonra 8 Mart 1943’te Küstendil’den bir grup vatandaş Peşev ile bağlantı kurar ve Bulgaristan’dan 50 bin Yahudi’nin Almanya’ya sürülmesi konusunda Hitler ile gizli bir sözleşme yapıldığını bildirirler. “Yahudi sorunun nihayi çözüm” şeklindeki Nazi politikası kapsamında Bulgaristan’dan da 50 bin Yahudi’nin kamplara sürülmesi öngörülür.

Peşev, Küstendil’den gelen heyetin ihbarına tarafsız kalmaz. 17 Mart tarihinde dönemin Başbakanı Bogdan Filov’a sert bir mektup yazar ve Yahudilerin sürülmesine karşı tavrını ifade eder. Bu protesto mektubundaki istek 43 milletvekili tarafından destek bulur. Birkaç gün sonra Peşev alt başkanlık görevinden alınır. Üçüncü Rayh’ın gizli planları mecliste tartışma konusu olur, bu tartışmalar da Bulgar Yahudilerinin Almanya’ya sürgün edilmesi işlemini önler.

Снимка

Müze sorumlusu tarihçi doktor Angel Conev, Peşev’in Başbakan Filov’a yazdığı sert protesto mektubunun iki karalamasının da müzede bulunduğunu, bunların çok değerli kültürel miras olduğunu vurguladı:

Dimitır Peşev- (1894 – 1973).

“Peşev hükümeti düşürme niyetinde değil. Onu destekleyen milletvekillerin niyeti de bu değil. “Bulgaristan’ın onur ve haysiyetini korumak önemlidir” yazısı mevcut bu mektupta. Sonuçta Mart 1943’te tek bir Yahudi bile Bulgar toprakları dışına çıkarılmıyor ve ölüm kamplarına sürgün edilmiyor. Yahudiler Sofya’dan çıkarılarak, ülkenin farklı yerlerinde yerleştirilir, küçük kasabalar ve taşraya dağıtılır. Fakat büyük ölçüde onları kesin ölümden ve bu kamplardan kurtaran Küstendilli bu aydın vatandaşlar olur. Yahudilerin sınır dışı edilmesine karşı çıkan heyet, o dönem büyük otorite sahibi kişilerdir.

Müzedeki eserler, hem kurtarılan, hem kurtarıcılar için bilgiler sunuyor. Ülkedeki Yahudi toplumun büyük kısmı sosyalist rejim başlangıcında İsrail’e göç ediyor. Avrupa’dan mültecilerin kurduğu bu yeni devletin temelinde Bulgar Yahudileri de yer alıyor. Bulgar Yahudileri diğerlerinden farklı olarak mülteci değil, gönüllü göç eden kişilerdir” diyor tarihçi uzman Conev.

Снимка

Yahudileri kurtarmayı başaran Küstendilli kahramanın kaderi o kadar parlak bitmiyor. 9 Eylül 1944 sosyalist devrimiyle gelen halk Yönetimi onu düşman belliyor. Sovyet yanlısı rejim Dimitır Peşev’i tüm katkılarına rağmen yargılıyor. Halk Mahkemesi geçerli olan Tırnova Anayasasını ihlal ederek, Dimitır Peşev’i hapse mahküm ediyor, tüm mal varlığı ve evi elinden alınıyor. Hapisten çıkınca ise, büyük siyasetçi Dimitır Peşev, yoksulluk ve çaresizlik için yaşam sürüyor.


Fotoğraflar: “Dimitır Peşev" Müze evi ve digital-culture.eu


Çeviri: Sevda Dükkancı 


Galeri

Kategorideki diğer yazılar

Kalenin kapısı

İlk başkent Pliska – Bulgarların yüceliğine ait hatıralar kaynağıdır

Yedinci   asırda Birinci Bulgar devletinin kurucuları başkentin adını  Pliska  koyuyor – anlamı merkez, baş şehir. Yerini de önemli ticaret yollarının kavşağında seçmişler. Rölyef  ise hayvancılık için uygundur. Günümüzde Şumen şehrine 29 km..

Eklenme 24.09.2015 13:36

Samokov Tarih Müzesi yörenin tarihçesini gözler önüne seriyor

Sofya’nın ancak 55 km uzaklığında yer alan Samokov şehri, Borovets kayak merkezine yakın olduğu için turistlerce bilinmektedir. Yüzyıllar boyunca bu topraklarda yaşayan insanların bıraktığı izler, şehrin müzesinde muhafaza ediliyor. Samokov..

Eklenme 07.09.2015 15:01

Snejanka tepesinden dünyaya yüksekten bakış

Rodop dağının tepelerinin biri masal kahramanın ismini taşıyor. Snejanka /Karkızı/ demişler bu tepeye, çünkü yılın uzun bir bölümünde parlak buz bir elbiseye bürünmüştür. Burada kış Kasım’dan Mayıs ayına kadar devam ediyor. Tepe Smolyan kasabasına 15 km..

Eklenme 02.09.2015 14:20