Konstantin Fotinov’u Ölümünün Yıldönümünde Saygı ile Anıyoruz

Faaliyetleriyle 19. yüzyıl ortalarında Bulgarların kültürel ve eğitim hayatında kalıcı izler bırakan, hayat yolculuğu, bundan tam 167 yıl önce 29 Kasım 1858 yılında İstanbul’da son bulan önemli Bulgar aydınlarından biri olan Konstantin Fotinov’u saygı ile anıyoruz.

Konstantin Fotinov’un hayatı ve davası

Konstantin Fotinov 1785 yılında Samokov’da varlıklı bir ailede dünyaya geldi. Rila manastırında ve Plovdiv’deki Rum okulunda eğitim gördü. Yapılan bazı araştırmalara göre eski çağlarda Kidoniya adıyla anılan Ayvalık’ta da eğitim aldı. 1808’de İzmir’deki filoloji okuluna devam etti. 1825 yılında İzmir’e yerleşti. Rumeli’de kitap ticareti yaparak alfabe kitapları, çarpım tabloları, ansiklopediler, sözlükler sattı. Ticaret işleri yanısıra İzmir’de öğretmenlik yaptı. Yine burada Fransızca ve Rumca dillerinde ders verildiği Bulgar okulları açmayı denedi. İncil’in çağdaş tercümanları arasında yer aldı.

“Lübosovie” adlı Bulgarca dergisinin ilk sayısını 1842’de, sonraki sayılarını ise 1844-1846 yılları arasında İzmir’de yayımlayan Konstantin Fotinov,  Bulgar basının kurucusu olarak tarihe geçti.

Fotinov, yazarlık, çevirmenlik, öğretmenlik, gazetecilik faaliyetleri sayesinde Rakovski, Paisiy Hilendarski, Vasil Aprilov gibi Bulgar Milli Uyanış döneminin seçkin aydınları arasında yer aldı.

Özellikle "Lüboslovie" dergisi, çıktığı dönemdeki Bulgaristan için çok önemliydi. Zira Konstantin Fotinov bu dergide Bulgar dili ve eğitimi, Bulgar milli ruhu, pratik yaşam tavsiyeleri ve düşünceler hakkında yazılar yayınlamaya cesaret etti ve dergi vasıtasıyla Bulgar halkının uyanışı için çaba sarf etti. Bütün Bulgarların çağdaş eğitim imkanlarına kavuşması için uğraş verdi ve Bulgar okuyucularını coğrafya, pedagoji, tarım, ticaret, din ve tarih konularında aydınlattı. Ayrıca ahlak üzerine yazılan yazılar dergide özel bir yer aldı ve ilk defa kadınların eğitimi ile ilgili meseleler gündeme getirildi.

Bulgar basınının kurucusu günümüzde anılmaya devam ediyor

Konstantin Fotinov’un anısı ve Bulgar uyanışı için katkılarına ilişkin tarihi hafıza çağdaş Bulgaristan’da çeşitli etkinliklerle canlı tutulmaktadır. Örneğin bundan tam 10 yıl önce Mayıs 2015 tarihinde doğumunun 230. yıldönümü vesilesi ile doğduğu şehir Samokov’da bir anıt dikildi. Bu anıt, Fotinov'u elinde “Lüboslovie” dergisi ile bir bankta otururken tasvir eden bir heykelden oluşmaktadır. Anıtın arkasındaki üç plakada Fotinov'un hayatından kesitler ve “Lüboslovie” dergisinden örnekler yer almaktadır.

Konstantin Fotinov'un doğumunun 240. yıldönümü dolayısı ile ise Samokov’un Tarih Müzesi bünyesinde yıl sonuna kadar ziyarete açık kalacak bir sergi düzenlenmiştir. Bu etkinlik ve faaliyetler sayesinde Konstantin Fotinov’un hatırası canlı tutulmakta, Bulgar halkının tarih hafızası tazelenmekte ve geleceğine ilham verilmektedir.

Mudanya’da Konstantin Fotinov anıt levhası kuruldu

Bulgaristan’da okul ve cadde isimleri verilen, Paisiy Hilendarski ve Rakovski gibi önemli Bulgar aydınları arasında yer alan, yayımladığı "Lübosloviye" dergisi vasıtası ile Bulgar halkının uyanışı için önemli katkılarıyla öne çıkan Konstantin Fotinov’un ismi, Bulgar- Türk dostluğunun ve barışın sembolü olarak Türkiye’de saygı ve takdirle anılmaktadır.

2015 yılının Kasım ayında Mudanya Gazeteciler Derneği ve Bulgaristan Gazeteciler Birliği’nin isteği üzerine Bursa iline bağlı Mudanya ilçesinin Tirilye Mahallesi Kartaltepe mevkiinde Mudanya Gazeteciler Derneği üyesi ve Eliz dergisi yazarı Hilmi Haşal’ın kullanım hakkı verdiği yeşil alanda Konstantin Fotinov’un hatırasını yaşatacak bir anıt levhası kuruldu. Ayrıca uzun ömrün sembolü olan bir çınar ağacı da dikildi. Böylece Bulgar basınının kurucusu olan Fotinov’un davasının ve yaşamının bu çınarda yaşatılmasını ve Bulgaristan ile Türkiye dostluğunun bir sembolü olmasını amaçlayan bu etkinlik ile sadece Mudanya ve Bursa’nın değil, aynı zamanda Türkiye’deki insanların Bulgaristan’a bir dostluk mesajı vermesi sağlandı.

Atatürk “Lüboslovie” dergisinden Bulgarca öğrendi

Konstantin Fotinov’un Bursa ile nasıl bir ilgisi var diye merak edebilirsiniz. Bu konu Bulgaristan Gazeteciler Birliği temsilcilerinin Fotinov ile ilgili uzun yıllardır hazırladıkları projeyi Bursa’nın Nilüfer İlçesi Belediye Başkanına sunduklarında görüşülmüştür. Bulgaristan gazetecileri Türkiye Cumhuriyeti kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün, Bulgaristan'da askeri ataşe olarak görev yaptığı 1913-1915 yılları arasındaki dönemde Konstantin Fotinov'un “Lyuboslovie” dergisi sayesinde Bulgarca öğrendiğini ifade etmişlerdir. Bunun üzerine Konstantin Fotinov’un  çalışmalarının Bursa ile bir ilgisi olmadığı, ancak Türkiye'nin tarihi ile bağlantılı olduğu anlaşılmıştı. Ayrıca gazeteciliğe, barışa ve Türk- Bulgar komşuluk ilişkilerine katkıları olduğu göz önünde bulundurulmuş ve Konstantin Fotinov anıt projesi onaylanıp gerçekleştirilmiştir.

Yazı: Emine Bayraktarova

Editör: TanyaBlagova