“Kuzu Meliyor” - Her Kalbe Dokunan Şarkı

Bulgaristan’ın kuzey folklor bölgesinin meşhur temsilcisi Boris Maşalov (1914-1962), en çok sevilen ve coşku ile alkışlanan halk ses sanatçılarından biridir. Arkasında 400’den fazla şarkıdan oluşan etkileyici miras bırakan sanatçı, yavaş şarkı örneklerini icra etmede geniş ses aralığı ve zengin süslemeleri ile ayırdedilen virtüöz bir usta olarak tanınır.

Boris Maşalov’un söylediği “Zableyalo mi agantse” (Kuzu meliyor) şarkısı, günümüze kadar en sık dinletilen ve en çok sevilen şarkıdır.

Yetenekli halk sanatçısı, hayatı boyunca bıkmadan usanmadan folklor hazineleri topladı. Bulgaristan’ın her köşesini dolaşıp repertuvarına yeni yeni besteler katan Boris Maşalov, hayattayken “Zableyalo mi agantse” şarkısını ülkenin kuzeyini dolaşırken tesadüfen öğrendiğini paylaştı. Kardeşi Serafim’in anlattığına göre sahne almak üzere bir köye giden sanatçı, orada köy köy dolaşıp ayı oynatan bir çingeneye tesadüf etti. Ayıcı adam kendisine “en büyük canavarı bile ağlatan” bir şarkı bildiğini söyleyince meşhur sanatçı olmakla birlikte herhangi önyargısı bulunmayan Boris Maşalov, seyyar Roman şarkıcısından bu parçayı birkaç kere söylemesini istedi. Aynı akşam sahneye çıktığında repertuvarındaki yeni şaheseri söyleyen sanatçı, salondakileri gözyaşları içinde bıraktı.

Boris Maşalov’un sesi, o dönemde adı Sofya Radyosu olan Bulgaristan Ulusal Radyosu’nda ilk defa 1937’de dinletildi. O sırada boyacılık mesleğini uygulayan Maşalov, dinleyicilerin kalplerinde hemen taht kurdu. O günden sonra son nefesine kadar şarkılar ağzından hiç düşmedi.Bulgaristan’ın her köşesinde sabırsızlıkla beklenen ve coşku ile alkışlanarak bir daha bir daha diye sahneye defalarca çağırılan halk sanatçısının konserleri, 40’lı yılların başından 1962 yılına kadar sık sık sırf elle yazılan afişlerle halka duyurulsa da Boris Maşalov dendiği zaman salonlar bir anda dolup taşardı.

1954 yılında Rusya ve Çin’de turne yapan Maşalov, Pekin’de dev bir stadyumda verdiği konser için en büyük hit olan şarkısını Çince söylemeyi öğrendi. “Kuzu meliyor” şarkısını 50 bin kişi önünde ana dillerinde seslendiren sanatçı, stadyumda bulunan herkesi ayağa kaldırdı, alkışlar uzun zaman dinmedi. Fedakar ve yorulmak nedir bilmeyen bir sanatçı olan Maşalov, bütün güç ve zamanını halk müziğine verdi. Neredeyse her konserde istek üzerine şarkılar söyledi.

Sesi son derece gür olduğu için hiçbir zaman mikrofon kullanmadı. Hayatının son yıllarında ağır kronik hastalıktan muzdarip olan Maşalov, sık sık kriz yaşayayıp sahneye çıkamaz hale gelse de tedavi olmak yerine Bulgaristan’ı dolaşarak konserler vermeye devam etti.

Son turnesini Madan ve Rudozem’de yaptı. Hayatının son konserinde sahneye çıkınca birinci şarkıyı söyleyip ikincisine başladı, fakat tamamlamadan yere yıkıldı. Bundan üç hafta sonra 14 Temmuz 1962’de sadece 48 yaşındayken gözlerini hayata yumdu. Geriye halk müziği severlerinin kendinen geçerek dinlemeye devam ettiği muhteşem kayıtları kaldı. En güzel şarkısı olan “Kuzu meliyor” ise dinleyenlerin içini sızlatmaya devam ediyor.

Boris Maşalov’tan onlarca yıl sonra “Kuzu meliyor” şarkısı, yıldız olan diğer bir Bulgar ses sanatçısı Nadka Karacova’nın dünya çapında ünlenmesine vesile oldu. Çok daha kısa olan yeni versyonda baş kahramanın adı Todor değil, Stoyan oldu, yürek sızlatan hikaye ise sadece kuzunun anasının kaybolmasına kadar anlatıldı. Adı Roguşa olan anne koyunun sadakati ve kendisine yaptığı iyiliği unutarak hayvanı iyi para karşılığı satan, ama sonunda yavrusunun ağlamasına dayanamayan hayvan sahibi ile ilgili dramatik ayrıntılar, bu sefer şarkının sözlerinden alındı.

1979’da Nadka Karacova’nın söylediği bu şarkı, İngiliz yayın kuruluşu BBC’nin bir programında üç ay boyunca dinletildi. Bundan birkaç yıl önce 1975’te ise dünya müzik piyasasına “Bulgar Seslerinin Gizemi” dizisinden ilk plak sunuldu. Plakta en yetenekli Bulgar koro bestecilerinden olan Krasimir Kürkçiyski’nin eşsiz koro düzenlemelerinden bazıları yer aldı. Bu ilk albümde “Pilentse Pee”, “Kalimanku Denku”, “İzpoved”, “Mesechinko lyo” şarkıları ile birlikte Kalinka Vılçeva’nın solistliğinde icra edilen “Kuzu meliyor” şarkısı da yer aldı.

Haber: Tsvetana Toncheva

Çeviri: Tanya Blagova