Ο θησαυρός του Ρογκόζεν εδώ και 4 δεκαετίες αφηγείται τη ζωή των Θρακών

Δεν υπάρχει βουλγαρική έκθεση στο εξωτερικό που να σχετίζεται με τους Θράκες, στην οποία να μην παρουσιάζονται αγγεία από τον θησαυρό του Ρογκόζεν. Είναι ο μεγαλύτερος ως προς τον αριθμό των αρχαίων αντικειμένων θησαυρός που έχει φτάσει σε εμάς από τη βουλγαρική αρχαιότητα. Αποτελείται από 165 ασημένιες κανάτες, κύπελλα και φιάλες, μερικές από τις οποίες είναι επιχρυσωμένες. Είναι διακοσμημένες με μυθολογικές σκηνές και στυλιζαρισμένες παραστάσεις.

Αν οι υπόλοιποι θρακικοί θυσαυροί έχουν ανακαλυφθεί τυχαία, στην περίπτωση του Ρογκόζεν αυτό έγινε σε δύο στάδια. Το πρώτο ήταν τυχαίο, ενώ το δεύτερο οφείλεται στους αρχαιολόγους του μουσείου της Βράτσα τον Ιανουάριο του 1986, εξηγεί ο αρχαιολόγος καθηγητής Νάρτσις Τόρμποφ από το Πανεπιστήμιο Βιβλιοθηκονομίας και Πληροφοριακών Τεχνολογιών.

Κατά την καλλιέργεια ενός ιδιωτικού χωραφιού στα τέλη του 1985, ένας οδηγός τρακτέρ από το χωριό Ρογκόζεν (Βορειοδυτική Βουλγαρία) βρήκε έναν σωρό με 65 αγγεία. Ο χωρικός νόμιζε ότι ήταν εκκλησιαστικά σκεύη και αργότερα ο Ιβάν Ντιμιτρόφ παρέδωσε τα ευρήματα στο δημαρχείο.

«Μετά την Πρωτοχρονιά ήρθαν οι τρεις αρχαιολόγοι και, όπως μου είπαν, σε ένα τελάρο στο δημαρχείο είδαν 65 αγγεία. Η συμβολή των συναδέλφων από το μουσείο της Βράτσα ήταν πολύ μεγάλη, κυρίως του Μπόγκνταν Νικόλοφ – διηγείται στο Ράδιο Βουλγαρία ο καθηγητής Τόρμποφ. – Γιατί θυμήθηκαν μια άλλη ιστορία: ότι στη Μυσία, στην τοποθεσία Γκλάντνο Πολέ, ο Αλεξάνταρ Βιτάνοφ το 1925 είχε βρει αγγεία στο χωράφι του. Χρόνια αργότερα, το 1935, σχεδόν στο ίδιο σημείο ανακάλυψε και δεύτερο μέρος. Όταν είδαν το τελάρο, ο Μπόγντανν Νικόλοφ και οι συνάδελφοί του παρατήρησαν ότι υπήρχαν κανάτες παρόμοιες με μία από τις κανάτες του θησαυρού της Μυσίας. Φυσικά υπέθεσαν ότι μπορεί να υπάρχει και δεύτερο μέρος, όπως εκεί. Ξεκίνησαν αρχαιολογική έρευνα και στις 6 Ιανουαρίου, περίπου πέντε μέτρα βορειοδυτικά από το σημείο όπου είχε βρεθεί το πρώτο μέρος, βρήκαν και δεύτερο – τα αγγεία ήταν συγκεντρωμένα μαζί και ήταν ακριβώς 100».

Υπάρχουν πολλές υποθέσεις για το ποιος, γιατί και πότε έθαψε τα δύο συνολα με τα ασημένια αντικείμενα του θησαυρού του Ρογκόζεν. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, είναι πιθανό να πρόκειται για πολεμικά λάφυρα.

«Η άλλη υπόθεση, στην οποία τείνω περισσότερο να πιστεύω, είναι ότι ο θησαυρός ήταν ιδιοκτησία του τοπικού άρχοντα και ότι συγκεντρωνόταν επί γενιές από τους προγόνους του και αποτελούσε ένα σερβίτσιο για πόση, πιθανότατα για κρασί», θεωρεί ο αρχαιολόγος.

Τα αγγεία προέρχονται από διαφορετικές περιόδους και πάνω τους υπάρχουν επιγραφές που δείχνουν ότι ανήκαν σε διαφορετικούς κατόχους. Αυτό δείχνει ότι πρόκειται για σταδιακή συγκέντρωση ενός σερβίτσιου που χρησιμοποιούνταν στα βασιλικά συμπόσια των Θρακών.

Με βάση την τεχνική κατασκευής και τις μυθολογικές παραστάσεις, τα αγγεία του θησαυρού του Ρογκόζεν είναι δύο είδη. Κάποια έχουν κατασκευαστεί σε ελληνιστικό περιβάλλον από Έλληνες τεχνίτες. Παράδειγμα είναι η κοσμηματική φιάλη με τον Ηρακλή, ο οποίος αποπλανεί την ιέρεια Αίγη (Αυγή). Υπάρχουν όμως και αγγεία που φαίνεται να έχουν κατασκευαστεί από τοπικούς τεχνίτες. Αυτά είναι τα πιο ενδιαφέροντα, γιατί παρουσιάζουν μορφές και σκηνές από τη θρακική μυθολογία.

«Αυτές οι σκηνές δίνουν πολύ σημαντικές πληροφορίες, γιατί οι Θράκες δεν είχαν δική τους γραφή. Όλα όσα γνωρίζουμε για τις μυθολογικές τους αντιλήψεις μας τα έχουν διηγηθεί Έλληνες που περνούσαν από τα εδάφη τους, αλλά δεν ήταν άμεσοι μάρτυρες και μετέφεραν όσα άκουγαν. Έτσι, οι μαρτυρίες για τη θρακική μυθολογία και τις θρησκευτικές πεποιθήσεις των Θρακών από τη Βορειοδυτική Βουλγαρία προέρχονται από τον θησαυρό του Ρογκόζεν», εξηγεί ο ερευνητής. Στην ερμηνεία των σκηνών υπάρχουν πολλές εικασίες.

Σήμερα ένα μέρος από τα ασημένια αγγεία του θησαυρού του Ρογκόζεν φυλάσσεται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, ενώ τα υπόλοιπα μπορεί να τα δει κανείς στο Περιφερειακό Ιστορικό Μουσείο της Βράτσα.

Μετάφραση: Σβέτλα Τόντοροβα