Bulgaristan Ulusal Radyosu © 2021 Tüm hakları saklıdır

Yapay zekaya Bulgarca düşünmeyi öğreten Rodoplu genç Radostin Çolakov’un hikayesi

Radostin Çolakov
Photo: BNT

Rodopların Barutin köyünden 15 yaşındaki Radostin Çolakov, altı yıldan beri makineleri “insanlaştırmaya” çalışıyor. Teknolojik olarak gelişmiş yabancı bir gezegenden gelmiş gibi Radostin, ne zar zor ayakta kalmaya çalışan köy okulunda ne de evinde alabileceği türden bilgi sahibi bir genç.

Radostin Çolakov, BNR “Hristo Botev” Programı’na verdiği söyleşide şunları paylaştı:

“Daha küçüklüğümden beri her şeye ilgim var ve birçok deney yaptım. O zamanlar telefonlar ve bilgisayarlarımız yoktu, ancak birinin elinde yeni teknolojilerle donanmış bir alet gördüğümde bu cihazla neler yapılabildiğini sorardım ve bu konu giderek daha fazla ilgimi çekmeye başladı. Telefon ve laptop sahibi olduğumda kurcalayınca ne olacağını görmek için ayarları incelemeye başladım, hatta cihazlarda arıza bile meydana getirdiğim olurdu. Böylece zamanla bazı şeyleri öğrenmeye başladım.”


Barutin’deki okula giderken, derslerde bilgisayarlar söz konusu olduğunda ona yeni bir şey öğretemediklerini anlayan öğretmenlerinin tek yapabildikleri de seçtiği yolda ona destek olmak. Böylece Radostin, daha 12 yaşında iken “programcılık” alanında yeterince tecrübesi ile “Google”ın düzenlediği ses uygulamaları ile ilgili bir yarışmada birincilik kazandı. Yarışmada kazandığı 2400 dolarlık para ödülünü ise mobil uygulamalar ve yazılım projeleri geliştirmek için yine teknoloji cihazları satın almak için kullandı.

Radostin, insanlara amaçlarına ulaşma sürecini takip etmelerine yardımcı olan AnyGoal uygulamasını geliştirdi ilk önce, ardından kişisel gelişim yolunda ilerlemeleri için kullanabilecekleri AnyGoal Challenges uygulaması da meydana çıkardı. Şu anda Bulgarca anlayan bir yapay zeka (Artificial İntelligence – AI) projesi üzerinde çalışıyor:

“Çalışmama “АзБуки.ML”-“AzBuki.ML” adını verdim. Projem, insan dilini işleyebilen bir platform. Buradaki fikir, projenin gramer analizi ve İngilizce veya başka dilde hisleri değerlendirebilen bu türden daha büyük platformların Bulgarca alternatifi olması.”

Radostin, hangi duygunun olumlu ve hisleri nasıl algılayabileceklerini kavramak için çok büyük hacimli verilerden “bilgi öğrenen” “nöral ağlar” olarak bilinen ağları kullanmakta. Bulgaristan Bilimler Akademisi (BAN), Radostin’e veri tabanlarına erişim vererek bir el uzattı.

Radostin Çolakov sözlerine devamla şunları paylaştı: “İnternetten on binlerce yorum alıp onları programa yüklerseniz, siz aslında bu yorumların hangilerinin olumlu hangilerinin olumsuz olduğunu göstermiş oluyorsunuz. Bu şekilde program yorumları görüyor ve mümkün olan olumlu kelimeleri kavrıyor, hatta söz bağlamında değil, cümle olarak, şaka, alay, cümlenin kullanıldığı bağlama kadar manasını da anlamaya başlıyor. Bütün bunlar, şablonları kavrayabilen “nöral ağlar” sayesinde olmakta; siz yeni bir metin verdiğinizde “nöral ağlar” bunları daha önceden görmüş oldukları modele benzetiyor.”

Radostin, geliştirdiği bu uygulamanın örneğin kısa hikayelerden haber nitelikli uzun makalelere, cümlelere virgül yerleştirilmesi, internette ürünler hakkında yapılan yorumların analizinden sesli mesajları yazıya dönüştürmeye kadar farklı şeyler için kullanılabileceğini düşünüyor.

Henüz Plovdiv Matematik Lisesi öğrencisi olmasına rağmen, Radostin kendini gelecekte nerde gördüğü konusunda emin, çünkü insanlar için faydalı ürünler geliştiren kendisine ait bir yazılım şirketinin başında görüyor gelecekteki kendisini.

Ayrıca, daha Barutin köyünden sadece 15 yaşındaki Rado iken vermek istediği tek mesaj şu: nerde doğduğun ve nasıl bir ortamda büyüyor olmanın hiçbir önemi yok, önemli olan kendi yolunu bulman ve bu yolda gözle görülür izler bırakabilmen.

Kaynak: BNR – “Hristo Botev” Programı, söyleşi: Milena Vodeniçarova

Bulgaristan Radyosu için uyarlayan: Diana Tsankova

Çeviri: Özlem Tefikova

Fotoğraflar: BGNES

Kategorideki diğer yazılar

Bulgaristan Helsinki Komitesi: 2020 yılı Bulgaristan’da insan hakları önünde ciddi meydan okumalar yarattı

2020 salgın yılı vatandaş haklarının kısıtlanmasıyla halk sağlığının korunması arasındaki dengenin ne kadar önemli olduğunu gösterdi. Devletlerin tam kapanmasına, seyahat ve sınır geçiş imkansızlığına tanık olduk, bazı ülkelerde vatandaşların..

Eklenme 13.05.2021 06:55

Avrupa’da aşı üretimi ve uygulanması hız kazanıyor

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Belçika Puurs şehrinde bulunan RNK aşı fabrikasını ziyaret ettikten sonra konuşurken şu sözleri kullandı: “ Avrupa’da Covid-19 aşı kampanyası hız kazanıyor. Devrim niteliğindeki RNA aşısının teknolojisi..

Eklenme 12.05.2021 15:50

Pet şişe kapakları ile yapılan nakışlar çevreyi güzelleştiriyor

Diana Dimitrova plastik kapaklardan nakış işleyerek Bulgar kadınların kodlanmış mesajlarını günümüzde çok yaygın olan bir malzeme ile iletiyor. Panoları doğduğu şehir Elin Pelin’de bulunan tabiat parkının panel çitlerini süslüyor. Güzel işlemeler..

Eklenme 12.05.2021 14:00