Programi i ditës
Madhësia e tekstit
Radioja Kombëtare Bullgare © 2024 Të gjitha të drejtat janë të rezervuara

Në qendër të Sofjes bashkëjetojnë tempuj të feve të ndryshme

Tempulli “Shën e Diela”, i ndërtuar në një prej vendeve më të vjetra të kultit në qendrën e Sofjes së sotme.
Foto: Miglena Ivanova
Vendbanimet e para në territorin e kryeqytetit të sotëm të Bullgarisë datojnë që në epokën e bronzit. Vendbanimi i parë – Serdonpolis, me origjinë trake, gjendej afër burimit mineral në qendrën e Sofjes së sotme. Në epokën romake kozmopolitizmi ishte ndër karakteristikat kryesore të qytetit. Popullsia ishte e shumëllojshme edhe në shekujt më të vonshëm. Përfaqësuesit e etnoseve dhe feve të ndryshme krijonin mëhalla të veta dhe objekte kulti. Dhe kështu, gjatë shekujve, në një territor jo shumë të madh në qendrën e Sofjes së sotme u përqendruan tempuj të bashkësive të ndryshme. Dy prej tyre janë të krishtera – këto janë katedralja ortodokse “Shën e Diela” dhe ajo katolike “Shën Josif”. Jo larg tyre janë Banja Bashi Xhamia dhe Sinagoga e Sofjes. Sipas Katelina Salltirovës-Pavllovës, kryeeksperte nga ndërmarrja bashkiake “Sofja e vjetër”, sheshi, në të cilin ndodhet katedralja “Shën e Diela”, ka një histori të pasur.

Ky shesh, bashkë me sheshin “Banski”, janë dy vendet kryesore më të vjetra të kryeqytetit tonë – vë në dukje zonja Salltirova-Pavllova. – Në sheshin “Banski” është kaptuar një burim mineral dhe gjatë shekujve II dhe III atje u formua një qendër e madhe balneare, ndërsa afër sheshit “Shën e Diela” kryqëzoheshin dy artere të rëndësishme rrugore. Ato lidhnin portën lindore të qytetit me atë perëndimore, si dhe atë veriore me atë jugore. Në këtë vend në antikitet ndodhej pushteti administrativ i qytetit. Në perëndim të sheshit në kohën romake ekzistonte një seli tregtare, atje u zbuluan shumë gjurmë prej dyqanesh të vogla. Më vonë, kur krishterimi u bë fe zyrtare, në shesh u ndërtuan tempujt e parë të krishterë.

Në fakt tempulli “Shën e Diela” i përket valës së tretë të kishave ortodokse në këtë vend. Supozohet se është ndërtuar rreth shekullit të X. Me siguri atje ka pasur tempull gjatë shekullit të XII, kur kulti ndaj Shën së Dielës – mbrojtësja e mbretërve bullgarë u bë kult shtetëror. Në oborrin e tempullit, sipas zakonit të vjetër, ka pasur varreza të krishtera. Atje gjendej kisha e vogël “Shën Arkangjel”, kurse më vonë, në vitin 1849, me mjetet e sofjanasve të pasur, atje u ndërtua një shkollë.

Deri në mesin e shekullit të XIV “Shën e Diela” ishte një godinë e vogël, me themele të ngurta dhe mure prej druri. Në vitin 1856 në vendin e saj filloi ndërtimi i tempullit të ri, i cili u bekua në vitin 1867. Gjatë shekullit të XIX dhe në fillim të shekullit të XX ai u bë i njohur me emrin “Shën