Programi i ditës
Radioja Kombëtare Bullgare © 2022 Të gjitha të drejtat janë të rezervuara

Ikona fotografike nga Lufta Ruso-Turke e 1877-78

9
Fotografitë janë dorëzuar nga Ivo Haxhimishevi

Lufta Ruso-Turke, e cila çoi në çlirimin e Bullgarisë nga sundimi pesë shekullor osman, është lufta e tretë e fotografuar qëllimisht nga fotografët ushtarakë. Disa njerëz i kanë bërë fotografitë në ushtrinë ruse gjatë luftës - thotë fotografi Ivo Haxhimishev, i cili ka dekada që kërkon në arkiva të ndryshme imazhe të çlirimit të Bullgarisë.

Më i famshmi nga ana ruse është fotografi A.D. Ivanov. Dihet vetëm mbiemri i tij. Flitet se ai është bjellorus. Disa nga fotografitë e tij me cilësi më të larta propagandistike u shfaqën në Bullgari në një ekspozitë të Agjencisë Telegrafike Bullgare /BTA/ në vitin 1968.

Regjimenti i Gardës Ruse qëndron pranë vijës hekurudhore për në Edrene. Foto: A.D. Ivanov

Në fillim të këtij shekulli Haxhimishev me ndihmën e kolegëve të tij rusë arriti të shikojë në "Arkivin e Kinemasë dhe Fotodokumenteve" të Moskës albume fotografike perandorake të Aleksandërit II, ku ka mbi 600 fotografi. Me donacionet e një biznesmeni bullgar ai arriti të blejë të drejtat për të përdorur rreth njëqind kuadro të përzgjedhura. Më vonë, kur përgatiti ekspozitën udhëtuese "Fotografitë e harruara të Luftës Ruso-Turke", mësoi se drejtori i Arkivit Shtetëror në Varna Velislav Drjanovski ka marrë një album me fotografi nga Lufta e Franz Duschek - fotografi i mbretit rumun Carol I.

“Ne i bashkuam këto dy grupe fotografish dhe u bë një kombinim i shkëlqyer, sepse A.D. Ivanov ka ecur me ushtrinë. Ai thuajse nuk ka pasur akses tek figurat kryesore politike, tek shtabet. Por ato na japim një përfytyrim shumë të mirë për rrugën e luftës, terrenin. "Ndërsa Duschek, falë patronit të tij rumun, është pranuar atje ku janë bërë fotot kryesore politike në këtë luftë," shpjegoi Haxhimishev.

Qyteti Svishtov, i fotografuar nga bregdeti rumun. E gjithë ofensiva ruse në jug të Danubit është e bazuar logjistikisht në këtë urë ponton. Foto: Franz Duschek

Një tjetër fotograf rus, Dmitri Jarmakov, ka punuar në frontin e luftës në Kaukaz por ende nuk dihen emrat e fotografëve të huaj që kanë bërë fotografi në anën tjetër të frontit. Haxhimishev shpreson se ky boshllëk do të plotësohet dhe thotë se për të skenat më të rëndësishme nga lufta janë imazhet e njerëzve, të popullatës civile.

“Një koleg imi po punon mbi libra për turqit në Bullgari dhe më kërkoi t'i jepja fotografi nga Lufta Ruso-Turke. I ofrova dy fotografi, të cilat i kemi ligjërisht nga “Arkivi i Kinemasë dhe Fotodokumenteve”. Njëra paraqet popullsinë vendase turke, që pret që të regjistrohet sepse ka vendosur të qëndrojë në territorin bullgar - një foto shumë e rëndësishme sepse shpjegon se pse ne vazhdojmë të jetojmë në paqe me këta njerëz edhe sot e kësaj dite. Fotoja tjetër tregon njerëzit që kanë plaçkitur pronat nga shtëpitë e braktisura turke. Mbeta shumë i befasuar pasi pash se në libër ishte publikuar fotografia e dytë, jo e para.”

Refugjatët turq në Sofje - 1878. Foto: A.D. Ivanov

Pyetjes se cila është fotografia e tij e preferuar nga lufta, Haxhimishev nuk hezitoi të flasë për dy prej tyre. Për oficerin rus pranë Edrenesë, i cili i shikon në horizont minaret e afërta të xhamisë ikonike Süleymaniye, ndërsa tempulli dhe konturet e qytetit shquhen në Fushën Trake si një ëndërr romantike.

Ushtarakë rusë te Qafa e Arabakonakut – 1878. Foto: A.D. Ivanov

Fotografia tjetër e preferuar e Haxhimishevit tregon një post në mjegullën e Qafës së Arabakonakut gjatë kalimit dimëror përmes Ballkanit.

Shumë nga fotografitë të cilat e dokumentojnë luftën u paraqitën më pas si gravura ose u rikrijuan në piktura. “Këto imazhe janë si ikona për ne, janë shumë të rëndësishme, shumë të vlefshme”, tha në përfundim fotografi hulumtues.

Përgatiti në shqip: Vesella Mançeva

Fotografitë janë dorëzuar nga Ivo Haxhimishevi

Më shumë nga rubrika

Georgi Gospodinov zbulon mesazhet e fshehura të kartëmonedhave bullgare

Shkrimtari Georgi Gospodinov prezantoi në qytetin Burgas një nga veprat e tij më pak të njohura me titull “Në të çarat e kanunit”. I ndarë në dy pjesë, libri zbërthen disa nga veprat më pak të njohura të klasikëve bullgarë si Hristo Botev,..

botuar më 22-07-03 9.25.PD
Foto: Facebook/ Gallery of Fine Arts - Plovdiv

Vepra të 17 krijuesve të njohur bullgarë nga shekulli i XX prezantohen në Plovdiv

Vepra të krijuesve të afirmuar nga shekulli i XX do të kënaqin banorët dhe miqtë e qytetit Plovdiv. Ato prezantohen në hapësirën kulturore Galeri “2019”, e cila u hap në vitin kur qyteti ishte Kryeqytet Evropian i Kulturës. Deri më 28 korrik..

botuar më 22-07-02 9.35.PD

Fëmijë refugjatë tregojnë historitë e tyre në fotografi

Që nga fillimi i luftës në Ukrainë Bullgaria siguroi strehim për mijëra ukrainas. Por e vërteta është, se përveç tyre në vendin tonë ka dhe shumë refugjatë nga shtete të tjera të cilët mbeten të padukshëm për shoqërinë tonë, madje edhe ata kanë të..

botuar më 22-07-01 7.15.PD