Radioja Kombëtare Bullgare © 2021 Të gjitha të drejtat janë të rezervuara

Doc. Mihaill Gruev: Do të donim që parimet e saj t’i shihnim edhe tani

140 vjet nga shpallja e Kushtetutës së Tërnovos

Pak pasi u çlirua, Atdheu ynë i rilindur ishte thirrur sipas Traktatit të Berlinit të krijonte ligje të veta. Parlamentarët bullgarë pa përvojë deri atëherë, me entuziazmin, përgjegjësinë dhe atdhedashurinë e vet e kryen shkëlqyeshëm punën e tyre. Kështu më 16 prill 1879 Kuvendi i Madh Popullor në kryeqytetin e vjetër bullgar Tërnovo miratoi një Kushtetutë demokratike, duke bërë mesazhin se Bullgaria tashmë është një shtet më vete dhe do ta zgjedhë vetë rrugën e saj.

Kuvendi i Madh Popullor u thirr më 10 shkurt 1879 dhe atje bënte pjesë elita e Bullgarisë së Rilindjes – njerëz me arsim, të formuar si personalitete në kohën e betejave të kishës dhe të Lëvizjes për kulturën bullgare. Në punën e tij u përfshinë edhe përfaqësues të territoreve të cilat mbetën jashtë kufijve të Principatës së Bullgarisë pas Kongresit të Berlinit, prandaj edhe ideja për bashkimin e të gjithë bullgarëve në një shtet dominonte në të gjitha debatet e deputetëve.

Muzeu “Rilindja dhe Kuvendi Popullor” në Veliko Tërnovo / Foto: Zdravka Masljankova

Kishte zëra të cilët e vunë në pikëpyetje legjitimitetin e Kuvendit të Madh Popullor për shkak të mbetjes së territoreve të konsiderueshme të populluara me bullgarë jashtë kufijve të Principatës – na tregoi docenti Mihaill Gruev, Kryetar i Agjencisë Shtetërore “Arkivat”.

“Ky ishte edhe shkaku që debati rreth çështjes mbarëkombëtare, siç e quanin, të bëhej një çështje qendrore, të paktën në fillim. Mirëpo, për etërit e Kushtetutës së Tërnovos ishte e qartë se shteti bullgar duhej të legjitimohej dhe ata filluan diskutimin e projektit të kushtetutës së re. Në fillim sipas idesë së administratës ruse ai duhej të ishte një ligj kryesor, domethënë struktura e shtetit duhej t’u ngjante territoreve autonome të Perandorisë Ruse. Mirëpo, themeluesit e Kushtetutës së Tërnovos ishin të qartë se duhej të krijonin një kushtetutë, e cila të simbolizonte synimin e bullgarëve për arritjen e pavarësisë kombëtare. Kështu ata e shndërruan projektin paraprak të juristit rus Sergej Lukijanov – nga një ligj kryesor në një kushtetutë si ato të shteteve më moderne evropiane.”

Çështja tjetër kryesore në rendin e ditës të Kuvendit të Madh Popullor ishte zgjedhja e kryeqytetit të ri. Edhe pse vetëm një votë më shumë, Sofja ishte shpallur kryeqytet i shtetit të ri – për shkak të gjendjes së saj gjeografike nga pikëpamja e unitetit kombëtar, sepse në atë kohë të gjithë mendonin se shkëputja e Maqedonisë dhe Rumelisë Lindore ishte e përkohshme. Derisa zhvilloheshin debatet rreth legjitimit të shtetit të ri në Kuvend u krijuan dy rryma ideologjike - ajo liberale dhe ajo konservatore dhe pikërisht në këto rrethe u formuan burrat e ardhshëm të shtetit, të cilët do të punonim për atdheun e tyre.

“Kjo ishte një përplasje jo vetëm e pikëpamjeve të ndryshme për organizmin e shoqërisë, por edhe e personaliteteve të shquara – tha gjithashtu historiani. – Në Kuvendin e Madh Popullor u spikatën figura si Petko Sllavejkov dhe Marko Ballabanov, të cilët kishin fituar popullaritet me veprat e tyre që në kohën para çlirimit. Por në debatin rreth krijimit të kushtetutës u dalluan edhe emra të rinj, si Petko Karavellov dhe Konstantin Stoillov. Këto ishin personalitete, të cilat lënë një gjurmë të thellë jo vetëm në procesin e krijimit të Kushtetutës, por në tërë zhvillimin shoqëror dhe politik të Bullgarisë në fund të shekullit 19.”

Vlladimir Pallauzov, Petko Karavellov dhe Sergej Lukijanov / Foto: BTA

Sipas fjalëve të historianit ka se çfarë të mësojmë nga këto personalitete të mëdha.“Ideja për barazinë para ligjit, për ndarjen e pushteteve, për lirinë e personalitetit – këto janë parime të Kushtetutës së Tërnovos, me të cilat duhet të krenohemi” – shton ai.

Ekspozita udhëtuese e agjencisë “Arkivat” “Gjithçka është në forcat tona të bashkuara”, e cila paraqet përgatitjen dhe punën e Kuvendit të Madh Popullor, do të prezantohet më 3 maj në Burgas, para se të kthehet përfundimisht në Sofje në Natën e Muzeve më 18 maj. Atëherë sofjanasit dhe mysafirët e qytetit do të mund të shohin dhe origjinalin e Kushtetutës së Tërnovos.

Foto: BTA

Përgatiti në shqip: Vesella Mançeva

Më shumë nga rubrika

Dialogu midis artit dhe pushtetit në Bullgari në vitet 70-të të shekullit XX

“Njerëzimi është aq i njëjtë në çdo kohën sa që historia nuk na informon për ndonjë gjë të re ose të çuditshme në këtë moment. Ndryshojnë vetëm normat morale dhe etike” – me këtë citat të Davide Hume nga “Studimi i njohurive njerëzore” (1738)..

botuar më 21-06-12 10.25.PD

Kremtojmë Ngjitjen në Qiej të Zotit Krisht

Më 10 qershor sivjet Kisha Ortodokse Bullgare kremton Ngjitjen në Qiej të Zotit Krisht ose Ditën e Shpëtimit Njerëzor. Kjo festë gjithnjë bie ditën e enjte 40 ditë pas Pashkëve. Sipas besimeve të krishtera pas Ringjalljes Jisu Krisht mbeti në Tokë..

botuar më 21-06-10 10.51.PD

Zhurmë laike, banja të ndara dhe rojë-mbikëqyrëse - ky është qyteti i Varnës përpara 100 vjetëve

Pas Çlirimit qeveria lokale filloi të bënte përpjekjet e para për të zhvilluar Varnën si një destinacion detar. Për këtë qëllim u morën hua për tharjen graduale të kënetave pranë qytetit, për ndërtimin e hotelit të parë dhe krijimin dhe formimin e..

botuar më 21-06-08 7.15.PD