Bullgaria ka 11 institute kulturore shtetërore jashtë vendit (Berlin, Bratislavë, Budapest, Varshavë, Vjenë, Londër, Moskë, Paris, Romë, Shkup dhe Pragë), të cilat udhëhiqen metodologjikisht dhe financiarisht nga Ministria e Kulturës dhe aktivitetet e tyre zhvillohen në përputhje me marrëveshjet ndërqeveritare dypalëshe. Nuk është i tillë rasti me Qendrat Informative Kulturore Bullgare në qytetet serbe Bosilegrad dhe Caribrod. Sipas legjislacionit vendas, ato funksionojnë si shoqata joqeveritare. Kryetari i qendrës në Bosilegrad, Ivan Nikollov, e krahason vetëveprimtarinë e tyre me vatrat rilindëse të kulturës. Sipas tij, punën e tyre e vështirëson evropianizimi i ngadalshëm i Serbisë, i cili ngadalëson hapjen e kufijve dhe zhvillimin e rajonit. Nuk ka dialog mes dy vendeve fqinje për pakicën bullgare në të ashtuquajturin rajon Krahina Perëndimore (rajonet kufitare juglindore të Serbisë me popullsi bullgare). Për një shekull, njerëzit në Bosilegrad migruan në Bullgari, Serbi dhe Maqedoni dhe popullsia u ul nga 30 000 në 5-6 000 njerëz.
“Krijuam Qendrën Informative Kulturore këtu dhe me punën e saj përpiqemi të ruajmë frymën bullgare, mbi të gjitha gjuhën bullgare dhe të inkurajojmë njerëzit në një stil dhe mënyrë të re sjelljeje dhe jemi të kënaqur që të rinjtë janë gjithnjë e më të ndërgjegjshëm, orientohen gjithnjë e më shumë”, thekson Ivan Nikollov, Kryetar i Qendrës Informative Kulturore në Bosilegrad.
Para Radio Bullgarisë Nikollov tregoi se ata kanë një mbështetje minimale nga shteti bullgar, por punojnë kryesisht me përkrahjen e institucioneve të shumta bullgare, si Bashkia Metropolitane, vatrat e kulturës, muzetë, galeritë dhe mediat. Ai shprehu keqardhjen që nuk kanë asnjë projekt të vetëm të realizuar në kuadër të programit të bashkëpunimit ndërkufitar.“Po, ky është problem serioz. Kapaciteti ynë administrativ dhe personel, nga pikëpamja e specialistëve që duhet të angazhojmë, është vërtet i kufizuar - theksoi Nikollov. - Ajo që shihni këtu janë një ose dy zyra me nga dy konfigurime kompjuterike secila. Por kjo nuk mjafton për të nisur një projekt investimi. Për të mos thënë që projektet e investimeve duhet të kenë edhe mbështetjen e pushtetit vendor. Ende ka dyshime për çdo levë që hyn nga Bullgaria dhe nga Evropa.”
Bullgarët në Bosilegrad, ndryshe nga bashkatdhetarët e tyre në Caribrod, janë larg rrugës kryesore. Ata nuk munden, si banorët e Caribrodit, të shkojnë çdo ditë në punë në Sofje dhe të kthehen në mbrëmje. Qendra rajonale bullgare Kjustendill, që ndodhet afër Bosilegradit, nuk ofron mjete jetese, madje nuk ka as një linjë të rregullt autobusi. Si një alternativë e të ashtuquajturit migrim të përditshëm, banorët e Bosilegradit duan të zhvillojnë një kompleks turistik etnografik, duke përfshirë një shkollë qeli të vitit 1832 dhe kishën në fshatin Izvor, e cila daton nga viti 1833.
“Është një kishë shumë interesante, ka vetëm një tjetër në Bullgari me një arkitekturë të tillë - në Bansko. Nëse në këtë zonë, në këtë fshat, do të krijohet një qendër etnike, për shkak të afërsisë me Sofjen, kjo mund të rrisë ndjeshëm fluksin turistik. Aty ku lëvizin njerëzit, tashmë po shfaqen parakushtet për zhvillim ekonomik - mendon për të ardhmen Ivan Nikollov. - Sepse aktualisht, për fat të keq, Bosilegradi është nën kthetrat e kompanive ndërkombëtare minerare, të cilat po ndotin tmerrësisht mjedisin dhe po varfërojnë zonën.”
Pothuajse të gjithë maturantët e gjimnazit të Bosilegradit çdo vit shkojnë për të studiuar në shkollat e larta bullgare - thekson Kryetari i Qendrës Informative Kulturore- Bosilegrad. Shumica e studentëve mbeten për të punuar në Bullgari. Kjo kërcënon më tej demografinë e zonës. Sipas Nikollovit, në fillim të shekullit të 21-të njerëzit nuk mund të lihen të jetojnë në mjerim, prandaj është i kënaqur që të rinjtë po e realizojnë veten në Bullgari. Si një problem me të cilin përballet mësimi i gjuhës amtare ai tregon mungesën, prej më shumë se 10 vitesh, të një përkthimi të teksteve të detyrueshme serbe në gjuhën bullgare. Prapëseprapë, ai është optimist për vetëdijen bullgare në rajon:“Megjithatë, të rinjtë në Bosilegrad e dinë gjuhën bullgare, edhe pse me këtë përzierje të dialektit në të cilin ata përndryshe flasin. Por vetëm kjo nuk mjafton. Ju e dini se për të forcuar vetëdijen kombëtare bullgare, përveç gjuhës bullgare, duhet të kenë njohuri për historinë, kulturën, gjeografinë bullgare, dhe gjëra të tjera. Ky rajon është i orientuar gjeografikisht drejt Bullgarisë. Shumica e njerëzve në Bosilegrad tashmë kanë nënshtetësi bullgare dhe kjo krijoi parakushte për vetëvlerësim kombëtar dhe përfshirje në hapësirën kulturore bullgare.”
Përgatiti në shqip: Svetllana DimitrovaFoto: Ivo Ivanov
Në ditët më të nxehta të verës, anëtarët e Organizatës “Greenpeace” udhëtojnë në të gjithë vendin për të treguar se sa nxehtë është në mjedisin urban. Me ndihmën e kamerave termike zbulojnë temperaturën përreth ndërtesave, e cila në qytete si Plovdiv..
“48 orë Varusha-jug” mbahet në periudhën nga 16 deri më 18 gusht në qytetin Veliko Tërnovo. Festivali paraqet mundësitë e lagjes për kulturë, sport, aktivitete për të gjithë familjen, lidhje me natyrën, veprimtari edukative. Ngjarja është një nismë e..
Nxënësit e tri shkollave bullgare në Itali krijuan atlasin e parë të këtij lloji për vëllezërit e shenjtë Kirill dhe Metodij . Projekti realizohet në kuadër të Programit Kombëtar "Histori të patreguara të bullgarëve" të Ministrisë së Arsimit,..