Në vitin 1922, një grup intelektualësh të shquar dolën me një propozim për të shpallur 1 Nëntorin Ditën e Iluministëve Popullorë Bullgarë /shkrimtarët, martirët dhe heronjtë nga e kaluara e lavdishme e Bullgarisë, të cilët luajtën një rol të rëndësishëm në ngritjen e vetëdijes Bullgare gjatë shekujve/. Po atë vit, propozimi u miratua nga Këshilli i Ministrave.
“Për fat të keq jemi të prirë të harrojmë njerëzit të cilët me veprimet e tyre, kontribuojnë në emancipimin shpirtëror të tërë shoqërisë sonë. Në vitet menjëherë pas katastrofave të mëdha ushtarake që Bullgaria përjetoi në fillim të shekullit XX, nevoja për ringjalljen e kujtesës kombëtare është më se e dukshme. Kjo është arsyeja për të cilën elita intelektuale e Bullgarisë bashkohet rreth idesë që të ketë një ditë gjatë vitit kushtuar iluministëve tanë" - shpjegoi në një intervistë për Radio Bullgarinë historiani Prof. Dr. Pllamen Mitev.
Për Ditë të Iluministëve u zgjodh 1 nëntori – festa e Shën Ivan Rillski sipas stilit të vjetër. Ky shenjtor i madh bullgar (876-946) u shpall edhe iluministi i parë.
Në shekullin e XVIII shquhet figura e Paisij Hilendarski - murgu që shkroi në errësirën e sundimit osman "Historia Sllavo-Bullgare" për t'u treguar bullgarëve të shtypur se ata janë një komb me një të kaluar të lavdishme.
“Më vonë ndjekësi i tij Sofronij Vrachanski tejkaloi dukshëm mësuesin e vet të parë, duke lënë gjurmë të thellë në zgjimin shpirtëror të bullgarëve ", është i bindur Prof. Pllamen Mitev. Tërë intervistën mund ta lexoni në artikullin tonë “Sofronij, ose për zgjimin shpirtëror të popullit bullgar” nga koleksioni i Radio Bullgarisë.
Gjatë shekullit të XIX iluministët më të shquar kanë qenë luftëtarët për pavarësinë e Bullgarisë nga zgjedha turke – heronjtë kombëtarë Vasill Levski dhe Hristo Botev, si dhe shumë personalitete të tjera, për të cilat prosperiteti dhe mirëqenia e Bullgarisë kanë qenë çështje e një morali të lartë.
Sot, 1 nëntori, është festë e shkencëtarëve dhe gazetarëve bullgarë.
Me rastin e 156 vjetorit të vdekjes së vojvodës Haxhi Dimitër dhe kaçakëve të tij, si dhe 187 vjetorit të lindjes së Vasill Levskit , komuna e qytetit Kazanllëk organizon disa veprimtari. Përulemi para trimërisë së heronjve kombëtarë..
Më 15, 16 dhe 17 korrik, ditët më të ngrohta të verës,ose të ashtuquajturat “Goreshtnici”,në Bullgari kryhen një sërë ritualesh mbrojtëse. Ato kanë origjinë pagane dhe lidhen me kultin e zjarrit. Më shumë për ritualet e pasura festive në..
Festivali i figurave të rërës rikthehet për të 17-ën verë radhazi në qytetin bregdetar Burgas. Ai do të hapë dyert për vizitorët më 5 korrik në parkun “Liqeni”, njoftoi BTA. Një shfaqje të veçantë me rastin e hapjes do të prezantojnë Shkolla e Baletit..
Në këtë ditë, 90 vjet më parë, u bë shenjtërimi i i Monumentit të Lirisë në malin e Shipkës. Ai u ngrit në kujtim të heronjve të vrarë në këtë vend..