Programi i ditës
Radioja Kombëtare Bullgare © 2022 Të gjitha të drejtat janë të rezervuara

Bullgarët besarabë në Brazil – pjesa e dytë

Bullgarët besarabë në Brazil nuk i harrojnë rrënjët e tyre

Foto: arkiv personal

Në periudhën e viteve 1925 – 1926 përafërsisht 10 000 bullgarë besarabë të joshur nga premtime për një jetë të rregulluar mirë, mbërritën në Brazil. Mirëpo, shpresat e tyre u shuan. Ata u detyruan të punonin në plantacionet si skllevër të bardhë në vazhdim të 2 viteve për të mbuluar mjetet, të cilët pronarët brazilianë investuan për t’i sjellë në kontinentin amerikan. Pasi kuptonin se çfarë i priste, më të pasurit prej tyre menjëherë morën rrugën mbrapa për në Evropë, por për pjesën më të madhe filluan vite të vështira. Këtë e tregon para Radio Bullgarisë Maja Daskallova, përkthyesja e librit “Emigracioni në Brazil dhe Uruguai: bullgarë besarabë dhe gagauzë”. Ai është pjesë e trilogjisë së Zhorzhe Kosikov, i cili paraqet zhvendosjen e bullgarëve besarabë dhe gagauzëve në vendin e Amerikës Jugore bazuar në më shumë se 200 histori familjare.

“Pas skadimit të kësaj periudhe dyvjeçare, ata përdornin paratë e kursyera për të blerë tokë që ishte e tyre. Mblidheshin disa familje dhe formonin bërthama koloniale. Mirëpo, tokat që shiteshin ishin nga Pylli Atlantik (Mata Atlântica), i cili ishte krejtësisht i papërpunuar. Ata vet duhej të pastronin terrenet dhe ta kultivonin. Atyre u nevojiteshin  të paktën 2 – 3 vjet që të fillonin të prodhonin diçka”, tregon Maja Daskallova.

Kolonia në Baliza

Falë punës së tyre pa u lodhur, ata arrinin të përpunonin tokën shumë mirë dhe të nxirrnin të ardhura të mira. Mirëpo, kur fëmijët e tyre u rritën për t’i siguruar atyre mundësi të mësonin dhe të zhvilloheshin shumica e tyre shitën pronat e tyre dhe blenë parcela toka në qytetet e mëdha, kryesisht në Sao Paulo. Të tjerë shkonin në Uruguai, i cili atëherë konsiderohej Zvicra e Amerikës Latine. Ata që deshën të ecin përpara arrinin të integrohen me shumë sukses në shoqërinë braziliane, thekson përkthyesi. U përzien gradualisht me brazilianët dhe kombësitë e tjera. Në brezin e tretë ose të katërt të bullgarëve besarabë në Brazil, gjuha bullgare u humb, por traditat u ruajtën, veçanërisht në gatim.

Ata i mbajnë shumë rrënjët e tyre - ndan përshtypjet e saj Maja. - Kam qenë tri herë në Brazil. Ky është një vend shumëkombësh, njerëz kanë ardhur nga e gjithë bota që nga fundi i skllavërisë. Të gjithë thonë “Unë jam brazilian nga…”, duke treguar se nga vijnë rrënjët e tyre. Por dua të sqaroj diçka që është shumë e rëndësishme dhe që sot është e dhimbshme për bullgarët besarabë atje. Ata u nisën për në Brazil me pasaporta rumune, pasi Besarabia u aneksua nga Rumania pas Luftës së Parë Botërore.


Kjo është arsyeja pse ata evidentohen nga autoritetet braziliane si rumunë. Edhe sot e kësaj dite ata, sidomos brezi i vjetër, thonë: “Ne nuk jemi rumunë. Ne duam të na njohin se jemi bullgarë”.”

Kolonia në Lazheado Enrike

Ata krijuan edhe “Asociacionin Kulturor të Popullit Bullgar në Brazil - Bullgarë”, detyra e të cilit është të ringjallë lidhjet e tyre me atdheun stërgjyshor. Falë  mundësive të mediave të sotme sociale, ata kërkojnë edhe më aktivisht informacion për rrënjët e tyre. Një shtysë shtesë këtij procesi i jep trilogjia për bullgarët besarabë dhe gagauzët e Zhorzhe Kosikov. “Arsyeja kryesore, e cila më bëri të angazhohem në aktivitete kërkimore dhe grumbullimi është fakti se shumë nga trashëgimtarët e bullgarëve besarabë dhe gagauzëve në Brazil nuk e dinë historinë e familjeve të tyre dhe vendit nga vijnë. Kjo vepër synon, ndonëse me shumë guxim, të plotësojë këtë boshllëk”, thekson autori në hyrje të librit të tij të parë. Përkthyesja Maja Daskallova po punon me përpikëri në restaurimin e familjeve dhe emrave të vendbanimeve në librat e Zhorzhe Kosikov, të cilat kaluan një herë në rumanisht dhe herën e dytë në portugalisht, sepse ajo e di - pas tyre janë fatet njerëzore. Redaktori i saj, historiani i shquar besarab Prof. Nikollaj Çervenkov, ishte një asistent i paçmuar në këtë drejtim.

Marija Dimova, Sonja Dimova dhe Zhasi Katja Karastan Noboa – anëtare aktive të „Asociacionit Kulturor të Popullit Bullgar në Brazil – Bullgarë“

Kështu, pavarësisht mijëra kilometrave dhe peripecive të shumta të jetës, bullgarët besarabë në Brazil ende jetojnë me Bullgarinë në zemër.

Përgatiti në shqip: Svetllana Dimitrova

Foto: arkiv dhe arkiv personal


Më shumë nga rubrika

Profetesha Vanga besonte se viti 2022 është një pikë kthese për njerëzimin, kujtojnë ithtarët e saj

Çdo vit në prag të 11 gushtit – ditës së vdekjes së profetes së njohur bullgare Gjysha Vanga, e cila u largua nga kjo botë në vitin 1996, qindra pelegrinë i drejtohen shtëpisë dhe varrit të saj. Shumë nga njerëzit që i janë mirënjohës profetes..

botuar më 22-08-07 11.25.PD

Shpërfytyrimi i Krishtit - festa më e nderuar e krishtere

Më 6 gusht Kisha Ortodokse Bullgare kremton një nga festat më të ndritshme – Shpërfytyrimi (Metamorfoza) e Krishtit. Në këtë ditë shënohet një ngjarje e rëndësishme ungjillore, që konfirmon origjinën hyjnore të Zotit Jezu Krisht. Festa u..

botuar më 22-08-06 8.20.PD

119 vjet nga Epopeja e Ilindenit

Më 2 gusht mbushen 119 vjet nga shpërthimi i Kryengritjes së Ilindenit . Ajo ishte rezultat i reagimit të ashpër nga ana e popullit bullgar ndaj vendimit të Fuqive të Mëdha (Britania e Madhe, Austro-Hungaria, Rusia, Franca, Gjermania, Italia) që..

botuar më 22-08-02 11.35.PD