Tema për mbrojtjen e trashëgimisë kulturore tek ne periodikisht hyn në qendrën e vëmendjes së opinionit shoqëror. Mirëpo, mjerisht shpesh kjo ndodh pasi kryevepra e radhës arkitekturore, e cila mban frymën dhe stilin e një epoke të kaluar, rrënohet ose lihet që vet të shembet, për shkak të pamundësisë së trashëgimtarëve të mirëmbajnë godinën ose për interesa private biznes, në se terreni tashmë është i shitur. Kështu dalë ngadalë qytetet humbin koloritin e tyre dhe njëjtësohen me njeri tjetrin. Ndër shembujt e shumtë të monumenteve kulturore tashmë të humbura ka edhe të mirë. Ka raste kur trashëgimtarët nuk dëshirojnë të asgjësojnë kujtimet duke e kthyer shtëpinë amtare në godinën e radhës luksoze prej betoni.
E tillë është familja e kapitenit Hristo Popov – hero i Luftës Serbo-Bullgare nga viti 1885, njeri prej kryetarëve të parë të bashkisë së Sofjes dhe ministër i punëve të brendshme në kabinetin e parë të kryeministrit Vasill Radosllavov. Çfarë është historia e shtëpisë së tij dhe çfarë trashëgimi ai lëri pas mandatit si kryetar i bashkisë së Sofjes, tregon njeri prej stërnipave Stefan Ognjanov:
“Gjatë mandatit të tij si kryetar i bashkisë u krijua rrjeti i tramvajeve, i cili për atë periudhë ishte një përfitim jashtëzakonisht modern në nivel jo vetëm evropian, por edhe botëror. Në interes të së vërtetës një meritë për këtë kishte edhe kryetari i mëparshëm i bashkisë Dimitër Jabllanski, i cili realizoi një pjesë të madhe prej punës. Por ndodhi, se rrjeti u inaugurua pikërisht në kohën kur në krye të bashkisë qëndronte Hristo Popov. Në atë periudhë filloi edhe ndërrimi i ndriçimit rrugor i cili ishte me gaz me ndriçim elektrik. Kjo është koha në të cilën u krijua edhe dizajni i stemës së Sofjes, e cila është aktuale edhe më sot. Shtëpia e Hristo Popovit u ndërtua në vitin 1897. Pasi ai u rekrutua në ushtri, mbaroi drejtësi në Zvicër dhe u kthye në Bullgari. Kjo ishte periudha para se të bëhet kryetar i bashkisë së Sofjes. Në fakt shtëpia ishte banesa e familjes dhe e disa brezave të farefisit tonë, ndër të cilat edhe unë, lindëm dhe rritëm në të. Mobilimi i shtëpisë ishte një eklektikë absolute – sende të vjetra radhas atyre nga socializmi dhe nga koha më e re. Planifikojmë që në të ardhmen të prezantojmë një pjesë prej tyre.”
Kur u ndërtua shtëpia e Hristo Popovit në rrugën “Rakovski” 167, e cila sot ndodhet në qendrën e kryeqytetit, ajo ngrihej në periferitë e tij dhe një pjesë prej terrenit ishte kënetë. Godina e bukur, e cila është monument i kulturës, shihet nga larg. Ajo ngrihet përballë shtëpisë muze të poetit Pejo Javorov. Autori i vjershës “Dy sy të bukur” shpesh ishte mik në shtëpinë e kapitenit Popov, krahas shumë kryeqytetasve nga elita shoqërore dhe kulturore e Sofjes. Meremetimi i dhomave është duke përfunduar dhe shtëpia do të bëhet vatra kulturore me emrin “Vendi 167”. Ideja lindi rastësisht, por Stefan Ognjanovi e pëlqen, sepse ai nuk dëshiron të ketë kërkesa të tepruara. Hapësira më e re artistike do të ketë bibliotekë dhe dhoma për takimin e njerëzve ku ata mund të lexojnë dhe të flasin. Inaugurimi zyrtar i godinës së rinovuar u bë më 17 maj me një ekspozitë fotografike “Ëndërroj”. Ajo përbën debutim të fotografes Johana Trajanova.
Përgatiti në shqip: Svetllana Dimitrova
Foto: arkiv, arkiv personal dhe sofia.bg
"Një zjarr i shuar shpesh rindizet falë prushit që ka mbijetuar." Me këto fjalë të ngrohta profesori i filologjisë sllave Krasimir Stançev ngjall shpresë se interesi i pakësuar ndaj alfabetit bullgar, gjuhën bullgare dhe kulturën bullgare jashtë vendit..
Muzeu Letrar Kombëtar feston 174 vjetorin e lindjes së Ivan Vazov. Festimi shënon edhe përvjetorin e botimit të parë të pavarur bullgar të romanit "Nën zgjedhë", botuar në vitin 1894 nga shtëpia botuese "T. F. Çipev” – 130 vjet”, vëren Muzeu Letrar..
Forumi shkencor ndërkombëtar "Urat kulturore: histori të bullgarëve të rëndësishëm në Serbi" u mbajt në fund të qershorit në gjimnazin "Shën Kirill dhe Metodij" në Caribrod. Ngjarja u realizua me mbështetjen financiare të Ministrisë së Arsimit dhe..
Një ekspozitë fotografike kushtuar personalitetit të basit të madh bullgar të operës Boris Hristov mund të shihet deri më 28 gusht në Sofje. Ekspozita..