Programi i ditës

Radioja Kombëtare Bullgare © 2022 Të gjitha të drejtat janë të rezervuara

Pas një heshtjeje të gjatë në fshatin Businci rrota e poçarit u rrotullua përsëri

Stefka Boneva

Dikur në fshat ka pasur mbi 300 rrota, por pak nga pak poçeria e cila është me rrënjë të thella në të kaluarën në këtë fshat fillon të vdesë. Përpara rreth 10 vjetëve dhe mjeshtri i fundit në fshat ikën nga kjo botë.

Businci tanimë nuk është vetëm një nocion gjeografik në hartën e Bullgarisë. Fshati i vogël, i humbur midis kodrave të bukura të rajonit historiko-gjeografik Znepole (në Bullgarinë Perëndimore), pret gjithnjë e më shumë njerëz, për shkak të mundësisë të njihen me një traditë të harruar, e cila përsëri gjallëron përpara syve të tyre.  Për këtë qëllim ata shkojnë në “Shtëpinë e Verdhë”, ku gjendet punëtoria e Stefka Bonevës. Këtu çdo një mund të ulet në rrotën e poçarit, që të ndiej ngrohtësinë e baltës dhe të mundohet me duart e veta të krijojë një krijim të vet. Por jo çfarëdo qoftë por, në bazë të rregullave të shkollës së fshatit Businci dhe nën këshillave drejtuese të një mjeshtri me përvojë.


Poçet e këtij fshati dallohen me ngjyrat e veta tokësore - e gjelbër, e verdhë e theksuar, e bardhë, e kuqe. Ato janë të paracaktuar për pothuajse çdo një pjesë nga ditët e përditshme-tuba, kazanë për raki, enë, shtambë, një lloj tepsish të rrumbullakëta.. Mbi to gjejmë kallinj gruri, diej ose spirale, kokë të dragonjve ose të kuçedrave e të tjera. “Kjo është shkolla jonë më e vjetër e qeramikës. Por, mjerisht kjo traditë është duke vdekur”- thotë Stefka Boneva, paraardhësit e së cilës janë nga ky fshat.

“Gjatë viteve të fundit fillova të kaloj më shumë kohë në fshat dhe po ve re sesi pak nga pak zvogëlohet, më në veçanti pasi vdiq dhe mjeshtri i fundit. Me fëmijët e mi kemi gjetur copëza nga poçe të vjetra, meqenëse këtu pothuajse çdo shtëpi ka pasur një rrotë dhe mjeshtër. Madje dhe në rrugë kemi gjetur copë prej enëve prej balte! Dalin ngjyra të shkëlqyera diellore dhe disa zbukurime, të cilat të pushtojnë. Kështu lindi dhe ideja të krijojmë dhe “Punëtorinë” tonë “Srëçkotillnica”- thotë Stefka.

Për këtë qëllim ajo blen një shtëpi të bukur të vjetër me një çati të shkatërruar, por me një oxhak të madh, meqenëse dikur ka qenë punëtori e një poçari vendas. Restaurimi bëhet për dy vjet! Ndërkohë Stefaka vazhdon në mënyrë të thelluar të studiojë shkollën e fshatit Businci, viziton muze të ndryshme, lexon letërsi, takohet me mjeshtër poçar nga i gjithë vendi. Shumë njerëz fillojnë ti dërgojnë poçe autentike nga ky fshat nga koleksionet e tyre. “Kam fatin e madh të punoj me njerëz, të cilët ashtu si mua, janë të ndezur pas idesë të kthejnë këtë zanat në haresë”- tregon Stefka. Dhe shton, se pak nga pak, bashkë me mendimtarët e saj, mundin të bashkojnë një enigmë të zbehur. Për këtë qëllim ata kërkojnë të gjitha llojet e mundshme të poçeve, i fotografojnë në detaje dhe punojnë dublikate të tyre me idenë ta transmetojnë këtë art brezave të ardhshëm. Dhe jo vetëm.


Në fshat ka Muze të Qeramikës së Busincit, i cili prezanton  poçe autentike të punuara përpara më shumë se 40 vjetëve. Pasi e viziton, njeriu mund të shkojë në punishten e Stefkës, që të bëjë aty vet një diçka prej balte ose të blejë një shtambë të bukur ose pjatë.

“Një pjesë nga shtëpia është e kthyer në dyqan dhe galeri. Aty janë ekspozuar gjëra të autorëve tanë. Që të gjitha enët bëhen në një rrotë me këmbë kështu siç janë punuar gjatë shekujve. Nuk përdorim kallëpe. Prandaj tek ne prodhimet janë në një numër të kufizuar”-sqaron Stefka.

Aktualisht oborri i “Shtëpisë së Verdhë” transformohet në një qendër arsimore për fëmijët nën moton “Në rrugën e baltës”. Në të vogëlushët do të njohin hollësitë e zanatit të lashtë të fshatit Businci dhe do të krijojnë të lirë sipas dëshirës.

Përgatiti në shqip: Nataniela Vasileva

Foto: “Shtëpia e verdhë”


Më shumë nga rubrika

Festa popullore kushtuar Gjysheve Mami “mbyll” ditët për larjen rituale

Më 21 janar është festa popullore quajtur bullgarisht Babinden – Dita e Gjyshes Mami. Ajo është e fundit nga seria e festave të lidhura me larjen rituale. Në atë ditë në të kaluarën nderuan Gjyshet Mami dhe Gjyshet Shëruese, por edhe aftësinë e..

botuar më 22-01-21 11.18.PD

Kirill Shtrapulin prej shumë vitesh zbukuron kokat e kukerëve të Pernikut me maskat e tij të çuditshme

Të dëbojmë të keqen dhe forcat e këqija në Surva! Kjo është motoja e festivalit më të madh tek ne dhe në Ballkan të lojërave të maskaradës . Tradicionalisht , festivali në Pernik mbledh së bashku mijëra pjesëmarrës, përfaqësues të të gjitha..

botuar më 22-01-17 11.44.PD

Më 14 janar është Bango Vasil ose Viti i Ri i romëve

Shumica e grupeve rome në Bullgari festojnë ditën e Shën Vasilit më 14 janar sipas Kalendarit Julian, i quajtur edhe Bango Vasil (Vasil i Çalë), por festimet zgjasin tri ditë - më 13, 14 dhe 15 janar. Dita e Shën Vasilit njihet si Viti i Ri..

botuar më 22-01-14 7.45.PD
Подкасти от БНР