Programi i ditës
Madhësia e tekstit
Radioja Kombëtare Bullgare © 2023 Të gjitha të drejtat janë të rezervuara

Dita e Iluministëve po vazhdon të na kujtojë kuptimin e spiritualitetit dhe identitetit tonë kombëtar

Foto: BGNES-arkiv

I quajnë iluministë, sepse e zgjojnë shpirtin bullgar dhe ndjenjën e krenarisë kombëtare, e ndezin vetëdijen dhe përkatësinë në komunitet, e rrënjosin besimin për t’i bashkuar bullgarët.

Ideja për t'u dhënë respekt iluministëve lindi 100 vjet më parë, kur Ministria e atëhershme e Arsimit Publik e caktoi 1 nëntorin si "festë të iluministëve bullgarë”, një ditë për të nderuar kujtimin e bullgarëve të mëdhenj, ndërtuesve të Bullgarisë moderne”. Propozimi u paraqit nga ministri i atëhershëm i arsimit publik në qeverinë e Aleksandër Stambolijskit, Stojan Omarçevski. Disa burime përmendin se ideja për festën i është sugjeruar në një letër nga një fshatar i zakonshëm, i cili i ka shkruar se populli ynë duhet t'u bëjë haraç "bullgarëve të mëdhenj" që kontribuan për Çlirimin e Bullgarisë në vitin 1878.

Në atë kohë në vendin tonë tashmë ishte vendosur kalendari gregorian, por Kisha jonë Ortodokse vazhdonte të ndiqte kalendarin julian. Prandaj në vend të 19 tetorit, festа e Shën Ivan Rillskit, festa u kremtua më 1 nëntor. Për shkak të nderimit të madh kombëtar të Shën Ivan Rillskit, u zgjodh pikërisht kjo datë e veçantë:

“Le të bëhet Dita e Shën Ivan Rillskit Dita e Iluministëve të Popullit, festë e bullgarëve të mëdhenj, për të zgjuar te të rinjtë interesin ndaj së kaluarës sonë”, thuhet në Proklamatën për Ditën e Iluministëve, drejtuar nga ministri Omarçevski.

“Detyra jonë e parë është t’i kthejmë sytë e rinisë sonë drejt çdo gjëje të vlefshme dhe të ndritur nga e kaluara jonë dhe ta lidhim atë me këtë të kaluar, në mënyrë që ajo të nxjerrë prej saj gëzim dhe besim, forcë dhe shtytje drejt aktivitetit dhe krijimtarisë”, lexojmë më tej në mesazhin, i cili edhe sot na bën të mendojmë për domethënien e kësaj feste mbarëbullgare.

Sot, kur idealet e iluministëve duket se po zbehen dhe të rinjtë po e zëvendësojnë librin me lojëra elektronike, ne jetojmë me ndjenjën se ata duket se po lënë pas dore spiritualitetin dhe iluminizmin.

Dhe për të pasur një të ardhme, rinia “duhet të dijë se jeta është e vlefshme vetëm kur frymëzohet nga idetë, nga synimet e mira. Vetëm atëherë jeta është kuptimplote, kur e pushton idealizmi, kur shpirtrat dhe zemrat janë dhënë pas së bukurës, kombëtares, idealeve dhe kjo është e ngulitur në imazhet dhe krijimet e të gjithë atyre iluministëve tanë që e zgjuan popullin tonë në ditët e skllavërisë, të cilët e çuan në iluminizëm dhe lirinë kombëtare gjatë Rilindjes dhe që i krijuan atij vlerat e përjetshme kulturore gjatë jetës së tij të lirë”, ka theksuar njëqind vjet më parë ministri Stojan Omarçevski.

Fjalët e tij sot jehojnë në zemrat tona dhe na ftojnë të zgjohemi para se të jetë tepër vonë.

Përgatiti në shqip: Vesella Mançeva

Foto: BGNES-arkiv


Më shumë nga rubrika

Dita e Shën Stefanit “mbyll” ciklin e festave të Krishtlindjeve

Ditën e tretë pas Lindjes së Krishtit më 27 dhjetor Ortodoksia nderon kujtimin e dëshmorit të parë të shenjtë dhe kryedhjak Stefan, i krishteri i parë që u martirizua në emër të Krishtit. Siç shkruhet në jetëshkrimin e tij, Stefani ishte i..

botuar më 22-12-27 5.25.PD

Tradita jonë e lashtë rituale e Krishtlindjeve është ende e gjallë

Është Nata e Buzmit, festa bullgare e përulësisë, mirënjohjes dhe shpresës. Pavarësisht se jo të gjithë e respektojnë të gjithë periudhën e Kreshmëve të Krishtlindjes, në këtë ditë bullgarët mblidhen rreth tryezës tradicionale për të ndarë..

botuar më 22-12-24 5.35.PD

Shën Nikolla Çudibërësi – rregulli i besimit dhe prototipi i Plakut të Krishtlindjes

Nëse pyetni një fëmijë se ku ka lindur Plaku i Krishtlindjes, me siguri do të dëgjoni përgjigjen: “Në Lapland” (ose: “Në Polin e Veriut!”). Në fakt, edhe disa të rritur nuk e dinë se imazhi i plakut të mirë lindi shekuj më parë dhe lidhet me Shën..

botuar më 22-12-06 12.54.MD